توێژینه‌وه‌
  لیلیث و ئادەم ، لیلیث کێیە ؟
فەرمایش چووزەر
لیلیث و ئادەم 

لیلیث کێیە ؟

ئامادەکردنی : فەرمایش چووزەر
ــــــــــــــــــ
لە ئەدەب و کتێبە مێژوویەکان باس لە لیلیث کراوە لیلیث لەزۆر شوێن بەشێوەیەک باس کراوە بەڵام ئەسڵەکەی کە چاوگی ئەم باسە بێ لەناو یەهود باوبووە و لەکتێبەکانیشیان باس کراوە و لە تەورات باس کراوە بەڵام زاناکانی یەهود لەکتێبەکانی خۆیان بە وازیحیان باس کردووە ، زاناکانی ئیسلام ئەوانیش لە تاریخ باسیان کردووە بەڵام به ریوایەتی ئیسرائیلی هێناویانە و وە زەعیفن و پشتیان پێ نابەسترێت .

لیلیث کێیە ؟ 
لیلیث ووشەیەکی عیبریە לילית  باس لەوەدەکەن کە یەکەم ژن بووە لە شەیتان بەڵام ئەوەی زۆرباس و خواسی لەسەر بێت ئەوەیە کە لیلیث سەرەتا خێزانی ئادەم بووە بەڵام دوای خیانەتی لێدەکات و دەچێت دەست لەگەڵ ئیبلیس تێکەڵ دەکات لەگەڵ ئەو ژیان دەکات و دەبێتە ژنی ئەو ! لەدوای ئەوە ئادەم تەنیا دەمێنێتەوە و هەست بەتەنیایی دەکات بۆیە خوای گەورە حەوا درووست دەکات لە پەراسووی چەپی !  
ئەم چیرۆک و داستانە لە کتێبە یەهودیەکان باس کراوە تەنانەت لە کتێبی کاباڵای سحریش باس کراوە ! ئەو کتێبانەی کە باس لە لیلیث  کراوە وەکو : العهد القديم - كتاب الرسل - إشعيا - الإصحاح 34 في نهاية ـليليث في كتاب الزوهار (الزوهر : مجموعة من الكتاب في التصوف اليهودي يتناول فكرة الكابالا) .
لیلیث  تەنانەت لە ئەدەب باس کراوە واتە ئەفسانەکان و چیرۆکەکان ، چەندین کتێبی لەسەر داندراوە . 
لەکۆتایی دەڵێین ئەشێت ئەمە راست بێ  بەڵام بەو شێوەیە نا کە خێزانی ئادەم بووبێ !! نەخێر ئەمە ئەسڵ و ئەساسی نیە بەڵام وەکو یەکەم ژن کە شەیتان بووبێ ئەوا ڕێی تێدەچێت چونکە بە ام شەیتان داندراوە دایکی شەیاتینەکان وە چەندین پەیکەریشی بۆ درووست کراوە .  لەساڵی 1937 مارک شادرون کە نووسەرێکی یەهودیە کتێبێکی دەرهێنا بەناوی  (الإله يخلق أولاً ليليث) لەو کتێبە باس درێژی چیرۆکەکە دەکات کە چی کردووە و چۆن مردووە ! وە لە کتێبی 1937 فريتز ويتلز (Fritz Wittels)  کتێبێکی دەرهێنا بەناوی "عقدة سمّاها "عقدة ليليث ، لەو کتێبە باس لەهێزو توانای لیلیث دەکات ! وە باس لەو عەقدەی لیلیث دەکات لەگەڵ شەیتان کە چۆن جیهان بگرنە دەست ! 
لەکۆتایی نامەوێ باسەکە درێژبکەم وە زانایانی ئیسلامیش زۆر گرینگیان پێنەداوە تەنها کە باسی سومری و بابلیەکان کراوە ئیتر لیلیث باس کراوە چونکە لە ئەدەبی سومەری و بابلیەکان وەکو ئەدەب باس کراوە .

دەتوانن لەو سەرچاوانە زیاتر لێی بکۆڵنەوە و بزانن داستان و رووداوەکان چین لەسەر لیلیث : 
 p. 49 نسخة محفوظة 09 أكتوبر 2016 على موقع واي باك مشين.

^ Calmet، Augustine (1751). Treatise on the Apparitions of Spirits and on Vampires or Revenants: of Hungary, Moravia, et al. The Complete Volumes I & II. 2016. صفحة 353. ISBN 978-1-5331-4568-0.

^ Fortune، Dion. Psychic Self-Defence. Google books. صفحات 126–128.

^ سيغموند هورويتز, Lilith, die erste Eva: eine Studie uber dunkle Aspekte des Wieblichen. Zurich: Daimon Verlag, 1980, 1993. English tr. Lilith, the First Eve: Historical and Psychological Aspects of the Dark Feminine, translated by Gela Jacobson. Einsiedeln, Switzerland: Daimon Verlag, 1992 ISBN 3-85630-545-9.

^ أرشيبالد سيسي, محاضرات هيبرت عن الأديان البابلية (1887)

^ سي. فوسي, La Magie Assyrienne, باريس 1902

http://www.jewishencyclopedia.com/articles/9986-lilith

Talmudic References: b. Erubin 18b; b. Erubin 100b; b. Nidda 24b; b. Shab. 151b; b. Baba Bathra 73a–b

Kabbalist References: Zohar 3:76b–77a; Zohar Sitrei Torah 1:147b–148b; Zohar 2:267b; Bacharach,'Emeq haMelekh, 19c; Zohar 3:19a; Bacharach,'Emeq haMelekh, 102d–103a; Zohar 1:54b–55a

Dead Sea Scroll References: 4QSongs of the Sage/4QShir; 4Q510 frag.11.4–6a//frag.10.1f; 11QPsAp

Lilith Bibliography, Jewish and Christian Literature, Alan Humm ed., 10 July 2019.

Raymond Buckland, The Witch Book, Visible Ink Press, November 1, 2001.

Charles Fossey, La Magie Assyrienne, Paris: 1902.

Siegmund Hurwitz, Lilith, die erste Eva: eine Studie über dunkle Aspekte des Weiblichen. Zürich: Daimon Verlag, 1980, 1993. English tr. Lilith, the First Eve: Historical and Psychological Aspects of the Dark Feminine, translated by Gela Jacobson. Einsiedeln, Switzerland: Daimon Verlag, 1992 ISBN 3-85630-545-9.

Siegmund Hurwitz, Lilith Switzerland: Daminon Press, 1992. Jerusalem Bible. New York: Doubleday, 1966.

Samuel Noah Kramer, Gilgamesh and the Huluppu-Tree: A reconstructed Sumerian Text. (Kramer's Translation of the Gilgamesh Prologue), Assyriological Studies of the Oriental Institute of the University of Chicago 10, Chicago: 1938.

Raphael Patai, Adam ve-Adama, tr. as Man and Earth; Jerusalem: The Hebrew Press Association, 1941–1942.

Raphael Patai, The Hebrew Goddess, 3rd enlarged edition New York: Discus Books, 1978.

Archibald Sayce, Hibbert Lectures on Babylonian Religion 1887.

Schwartz, Howard, Lilith's Cave: Jewish tales of the supernatural, San Francisco: Harper & Row, 1988.

R. Campbell Thompson, Semitic Magic, its Origin and Development, London: 1908.

Isaiah, chapter 34. New American Bible

Augustin Calmet, (1751) Treatise on the Apparitions of Spirits and on Vampires or Revenants of Hungary, Moravia, et al. The Complete Volumes I & II. 2016. ISBN 978-1-5331-4568-0

Jeffers, Jen (2017) "Finding Lilith: The Most Powerful Hag In History". The Raven Report.
Collection of Lilith information and linksby Alan Humm

International standard Bible Encyclopedia:Night-Monster

به‌روار: 11/07/2019
بینین: 82