هەڵگەڕانەوەی تازەو سەردەمیانە لە جیهانی ئیسلامیدا ! ١٨
31/07/2013 نوسەر: bzavpress

هەڵگەڕانەوەی تازەو سەردەمیانە لە جیهانی ئیسلامیدا ! ١٨

و/ لقمان امین

( الردة المعاصرة في العالم الإسلامي ) .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
هه‌رکه‌سێك که‌ ته‌ماشای کیتاب وسوننه‌تی کردبێت وبیکات وکه‌مێك لێی ووردبێته‌وه‌ ده‌بینێت که‌ و تێده‌گات که‌ ( الإرتداد ) هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌یه‌کی تازه‌بابه‌ت وجۆری نوێ که‌زۆربه‌ی کۆمه‌ڵگاکان ده‌ناڵێنن به‌ده‌ستی یه‌وه‌ و توشی هاتوون زۆرینه‌ی خه‌ڵکی هه‌ڵگه‌ڕاونه‌ته‌وه‌ له‌دینه‌کانیان و زانایانی ئیسلام وبانگخوازانی ئه‌م ئیسلامه‌ ده‌بێت زۆر به‌ ووریایی یه‌وه‌ و به‌دانایی وزانایی خۆیان به‌ره‌نگاری ببنه‌وه‌و بێگومان پێویستی به‌ سه‌رکرده‌و پێشه‌وایه‌کی وه‌کو أبوبکری الصدیق هه‌یه‌ که‌ ڕووبه‌ڕوویان ببێته‌وه‌ و دژیان بوه‌ستێته‌وه‌ به‌حه‌ق .

هۆکاری سه‌ره‌کی ئه‌م کاره‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی که‌ شه‌ریعه‌تی ئیسلامی وه‌لاوه‌خراوه‌و به‌رپاناکرێت له‌زیانی ڕۆژانه‌مانداو وه‌کو حوکم ویاساش پشت گوێ خراوه‌ ، و له‌جیاتی شه‌رع به‌رپاکردن کراوه‌ته‌ ده‌ستورویاسای ده‌ستکردی ده‌ستی مرۆڤی کافروهه‌ڵگه‌ڕاوه‌ له‌دین و هێرشی فکری وڕۆشنبیری وقه‌ومایه‌تی ونه‌ته‌وایه‌تی دژی ئیسلام وموسڵمانان ونه‌هێشتنی که‌سایه‌تی ئیسلامی وموسڵمانان که‌ تایبه‌تی یه‌کانیان ڕۆژگارێك بوو سه‌روه‌ری هه‌موو جیهان وفه‌رهه‌نگی هه‌موو دین و چینه‌کانی مێژوو ژیان بووه‌ ، به‌رپاکردنی ئه‌م سیاسه‌ته‌ بۆگه‌ن وپوچه‌ له‌ خاکی ئیسلامدا به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌که‌ ترساندن و ڕازاندنه‌وه‌ی فکری کوفری وفڕوفێڵ و زۆرجاریش به‌ سیاسه‌تی داگیرکردن وله‌ڕێگای سه‌رکرده‌ خائین وخۆفرۆشه‌کان وگومڕایان وده‌سته‌و کاربه‌ده‌سته‌کانیان و ئه‌ڵقه‌ له‌گوێکانیان به‌تایبه‌تیتریش

هه‌روه‌ها بانگخوازی به‌ناوبانگ (سعید حوی ) ئاماژه‌ی به‌وه‌داوه‌ له‌ کیتابه‌که‌ی (جند الله‌ ثقافة وأخلاقا ) باسی ئه‌وهه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌یه‌ی که‌دروست بووه‌ ده‌کات ژێر ناونیشانی ئایا له‌جیهانی ئیسلامیدا هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌ هه‌یه‌ ؟ له‌ لاپه‌ڕه‌ی 5 و پاشتر، تاوه‌کو ده‌ڵێت :( به‌ته‌واوی شێوازی مورته‌د وهه‌ڵگه‌ڕاوه‌کانی جیهانی ئیسلامیان داپۆشیوه‌ و ڕه‌نگی هه‌ڵگه‌ڕاوه‌یی گردوه‌ به‌هۆی ئه‌وه‌ی که‌ دامو ده‌زگاکانی ده‌سته‌ڵات بووه‌ به‌دارده‌ست و له‌ زێر ویستی هه‌ڵگه‌ڕاوه‌و منافق وکافری ئه‌سڵی دان وهه‌موو ئه‌وانیش که‌ ده‌سته‌ڵاتن له‌ جیهانی ئیسلامیدا) .

* هه‌روه‌ها محمد کوڕی سعید القطاني ، له‌کیتابی ( الولاء والبراء ) دا لاپه‌ڕه‌ی 87  ده‌ڵێت :( لادانی وه‌لاخستنی شه‌ریعه‌تی خوای گه‌وره‌ له‌سه‌ر ڕاڕه‌وی ژیان وجێگردنه‌وه‌ی به‌ یاساو ده‌ستوری دروستکراوی ده‌ستی مرۆڤی که‌موکورت ئه‌مه‌ش هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌یه‌کی تازه‌یه‌ له‌ ئیسلا که‌ سه‌ری هه‌ڵداوه‌و به‌گشتی ته‌شه‌نه‌ی کردوه‌ له‌م سه‌دانه‌ی کۆتایدا له‌ژیانی موسڵمانان ، پاش ئه‌وه‌ی که‌ کۆمه‌ڵگای ئیسلامی چه‌ندین سه‌ده‌ی برده‌سه‌ر له‌ژێرسێبه‌ری شه‌ریعه‌تی ئیسلامیدا په‌یڕه‌وی شه‌رعی ده‌کرد به‌سه‌ر حاکم ومه‌حکومدا که‌ هه‌موو که‌سێك پاشاو گه‌دا له‌ژێر ڕکێفی شه‌رعدا ده‌ژیان _ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی که‌ تاوان وسه‌رپێچی که‌موبچوك هه‌رده‌کرا ئه‌گه‌رچی گه‌وره‌ پیاوان بوبێت یان خه‌ڵکانی ئاسایی بوبێت _ به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا شه‌رعی خوای گه‌وره‌ په‌یڕه‌وبوو ده‌سته‌ڵات ته‌نها شه‌رعی خوا سه‌روه‌ربوو، له‌هه‌مانکاتیشدا جیهادکردنی کافران وبڵاوکردنه‌وه‌ی دینی خوا به‌رده‌وام له‌زیادکردندابوو به‌ڵام که‌مبونه‌وه‌ی شه‌رعی خواو ڕه‌گه‌زپه‌رستی به‌ته‌واوی پاش ڕوخاندنی خه‌لافه‌تی ئیسلامی و داگیرکردنی ووڵات وخاکی ئیسلامی وته‌نانه‌ت بیروهۆشی موسڵمانانین داگیرکرا ، ئه‌وجا موسڵمانان خوایان له‌بیرکرد و خوای گه‌وره‌ش بیروهۆشی لێیان سه‌نده‌وه‌و فه‌رامۆشیانیکرد ، قورئانی پیرۆزو فه‌رموده‌کانی پێغه‌مبه‌ر صلی الله‌ علیه‌وسلم چه‌ندین ده‌قی تێدایه‌ که‌ به‌ڕاشکاوی باسی حوکمی خوای گه‌وره‌ ده‌که‌ن و ئه‌وه‌ش بیروباوه‌ڕی مرۆڤی مووسڵمانه‌ له‌دیندا وگرنگترین کاری ئیسلامه‌ ) .

* هه‌روه‌ها عمری کوڕی عبدالعزیزی قوره‌یشی له‌کیتابه‌ مه‌زنه‌که‌یدا باسی (التکفیر) واتا: به‌کافردانان له‌لاپه‌ڕی\65 دا ووتویه‌تی :( بۆئه‌م هه‌ڵگه‌ڕاندنه‌وه‌یه‌ش چه‌ندین شێوازو جۆری جیاجیای هه‌یه‌ که‌ باسی هه‌ندێکی ده‌که‌ین لێره‌دا :
هه‌رکه‌سێك باوڕی وابێت که‌ هیدایه‌تی که‌سێکیتر باشتره‌ له‌ هیدایه‌تی پێغه‌مبه‌ر (صلی الله‌ علیه‌ وسلم )یان حوکم وده‌سته‌ڵاتی باشتره‌ له‌ حوکم وده‌سته‌ڵاتی پێغه‌مبه‌ر (صلی الله‌ علیه‌ وسلم )، هه‌روه‌کو ئه‌وانه‌ی که‌ حوکمی تاغوت وگومڕاکان به‌باشتر داده‌نێن له‌ حوکم و ده‌ستوری خواو پێغه‌مبه‌ره‌که‌ی ئه‌و ده‌رچونه‌ له‌ ئیسلام وکافربونێکی ته‌واوڕونه‌ که‌ ده‌ستورو حوکمی ئیسلام وه‌لاده‌خه‌ن له‌سه‌ر ڕه‌وڕه‌وه‌ی ژیان حوکم وده‌ستوری تاغوت وگومڕاکان ده‌که‌ن به‌به‌رنامه‌ی ژیان که‌ مرۆڤ به‌دی هێناوه‌ له‌م سه‌دانه‌ی کۆتایدا ) .

* هه‌روه‌ها سید سابق ووتویه‌تی به‌ڕون وئاشکرایی له‌لاپه‌ڕه‌یض‎/384 ج/2 ده‌ڵێت :( جنێودان به‌دین وتانه‌ لێدان له‌ کیتاب وسوننه‌ت ته‌رکردنی شه‌ریعه‌ت وحوکم نه‌کردن به‌شه‌رعی خواو به‌باشترزانینی ده‌ستورویاسا ده‌ستکرده‌کانی مرۆڤ ئه‌وه‌ هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌یه‌کی ئاشکرایه‌ له‌دین ) .
هه‌مان شێوه‌ ته‌ماشابکه‌ که‌ عبدالقادرعودة له‌کیتابه‌که‌ی به‌ناوی ( الکیتاب التشریع الجنائي) ج/2 لاپه‌ڕه‌708 که‌چی نوسیوه‌ له‌ ج/2 لاپه‌ڕه‌103 هه‌مان ووته‌ی به‌باشتر ووتوه‌و له‌ کیتابی ( الائیسلام وأوظاعنا القانونیة ) .
* هه‌روه‌ها الغزالي له‌ کیتابه‌که‌ی (الأسبداد السیاسي ) دا له‌لاپه‌ڕه‌ی 172 دا ، تاوانی له‌یاساده‌رچون له‌یاخی بوون له‌ یاسا ، ئه‌گه‌ر حاکمێك بێت وئه‌وتاوانه‌ی که‌ ده‌رچونه‌ له‌یاسا بیکات به‌ یاسایه‌ك وخه‌ڵکی حوکمی پێبکه‌ن ئه‌مه‌ خۆی له‌خۆیدا ده‌بێت به‌ گاڵته‌جاڕی ویاریکردن ، جا ئه‌وه‌ بۆخۆی ده‌رچونه‌ له‌یاسا و له‌هه‌مانکاتیشدا خه‌ڵکی له‌یاسای خواو پێغه‌مبه‌ره‌که‌ی ده‌رچونه‌ ، جا چی له‌مه‌ زیاتر هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌یه‌ له‌دین ؟ ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ مورته‌دی نه‌بێت چی ده‌بێت به‌ مورته‌دی .

محمد بن حامد الحسیني له‌ کیتابه‌که‌یدا به‌ناوی (الطریق الی الخلافة ) له‌لاپه‌ڕه‌/9 دا ده‌ڵێت :( ویستی ئاشکراکردنی فیقهی شه‌رعی ئیسلامی سیاسی وڕونکردنه‌وه‌ی ته‌نها به‌ مه‌به‌ستی دوورخستنه‌وه‌ی خه‌ڵکی یه‌ له‌شاره‌زایی شه‌رعیدا ،و تێنه‌گه‌یشتنیانه‌و وێڵکردنه‌ له‌ شه‌رع ودین ، که‌ زۆربه‌ی مورته‌دو مونافیقه‌کان ده‌سته‌ڵاتیان گردۆته‌ده‌ست له‌ ووڵاتانی ئیسلامیدا و کردویانه‌ به‌ فه‌رمانبه‌رو کاربه‌ده‌ستی حوکومه‌ت وده‌سته‌ڵات وڕێکخراوی ده‌رچوو له‌ئیسلامیان دامه‌زراندوه‌و دونیاشیان فه‌سادکردوه‌ ).
به‌ڕاستی زانایانی خراپ وفه‌سادو ئه‌ڵقه‌ له‌گوێی ئه‌وده‌سته‌ڵاتانه‌ که‌ له‌ ژێر ڕکێفی خۆیاندان زۆر هه‌وڵده‌ده‌ن که‌ بیانوو بدۆزنه‌وه‌ بۆئه‌وه‌ی که‌ ئه‌و ده‌سته‌ڵات وڕێکخراوه‌ مورته‌دا بهێڵـنه‌وه‌و بیان پارێزن خۆشیان به‌زانای ئاینی ئه‌م ئیسلامه‌ ده‌زانن ، بێگومان ئه‌وانه‌ بێبه‌رین وهیچ ماف وپه‌یوه‌ندی یه‌کیان نی یه‌ به‌ زانایانی به‌رزوبه‌ڕێزی ئیسلامه‌وه‌ ئه‌وانه‌ ته‌نها درۆ ده‌که‌ن به‌ناو زانایانی ئیسلامه‌وه‌ .


سعید حوی له‌کیتابی ( الأساس في التفسیر ) دا ووتویه‌تی :( هه‌رکه‌سێك که‌ فه‌توای ئه‌ومان بۆ بدات که‌ پابه‌ندی ڕێکخراوه‌کان و ده‌سته‌ڵاتی حوکومه‌ت بین ئه‌وا ڕه‌تی ده‌کاته‌‌وه‌ که‌ پابه‌ندبین به‌ ئیسلامه‌وه‌ پابه‌ند ده‌بێت به‌ یاساو ده‌ستوری دروستکراوه‌و ، ئه‌وا ئێمه‌ش فه‌توای به‌سه‌رداده‌ده‌ین که‌ کافره‌ به‌بێ هیچ دوودڵی وشك وگومانێکه‌وه‌ ..... به‌هه‌مان شێوه‌ش هه‌ر حوکومه‌تێك که‌ هه‌ڵگری یاساو ده‌ستوری وابێت که‌ شه‌هاده‌ت به‌تاڵ بکاته‌وه‌ - یان دژی ووته‌ی لاإله‌ إلا الله‌ محمد روسل الله‌ بێت- ئه‌وا ئێمه‌ش به‌ کافری داده‌نه‌ین و ئه‌و حوکومه‌ته‌و هه‌رکه‌سێك که‌ پشتگیری وسه‌رخه‌ریبێت له‌ ئیش وکاره‌کانیدا ئه‌وا ئه‌ویش کافره‌ ، ئه‌و ڕێکخراوانه‌ی که‌ هاوشێوه‌ی ته‌تارن له‌ حوکوم ویاساکانیاندا که‌ پشتیان ده‌به‌ست به‌ کیتابی (یاسق ) ئه‌وا حوکمی ئه‌و حوکومه‌ت وڕێکخراوانه‌ش هه‌روه‌کو حوکمی ته‌تاروایه‌و کافرن ).

پاشان باسی ئه‌وه‌ی کردوه‌ که‌ ابن کثیر چی ده‌رباره‌ی کیتاب و ده‌ستوری یاسق نوسیوه‌ له‌ لاپه‌ڕه‌ی /1401 ج/3 داکه‌ ووتویه‌تی :(ئه‌وه‌ی که‌ ابن کثیر وتوویه‌تی .....ئه‌ویش ده‌ڵێت ئه‌وی که‌ حبن الکثیر بینیویه‌تی وشیکردۆته‌وه‌ نمونه‌یه‌ك بووه‌ که‌ له‌ سه‌رده‌می خۆیدا ژیاوه‌و بینیویه‌تی ، ئێمه‌ش به‌ هه‌مان شێوه‌ له‌م سه‌رده‌مه‌ی خۆمان ده‌یبینین له‌هه‌موو ووڵاته‌ ئیسلامی یه‌کاندا به‌ناوی جیاوازو ده‌ستوری هاوشێوه‌ی یاسق به‌ڵام به‌ناوی یاساو ده‌سوره‌وه‌ ناوی تازویان لێناوه‌ له‌ هه‌موو حوکمه‌ت وڕێکخراوه‌کاندا ، به‌هه‌مان شێوه‌ حبن الکثیر فه‌توای له‌سه‌رداوه‌ ئێمه‌ش فه‌توای به‌سه‌ردا ده‌ده‌ین وده‌ڵێین : له‌سه‌ر هه‌موو مووسڵمانێکه‌ له‌هه‌ر ووڵاتێکی ئیسلامیدابێت – ئه‌گه‌ربتوانن – ده‌بێت ئامۆژگاری بکه‌ن وڕوونی بکه‌نه‌وه‌ بۆ خه‌ڵکی ئه‌وانه‌ی که‌ ئه‌و باروودۆخه‌ ده‌پارێزن ئه‌وکاره‌ی که‌ به‌رزترین وبه‌نرخترینه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ ده‌بێت هه‌وڵدان بێت بۆئه‌وه‌ی که‌ ووته‌ی خوای تیادا به‌رزڕاگیرێت ، ئه‌گه‌ر مووسڵمانان توانیان له‌ خاکێکدا له‌وکاره‌دا سه‌رکه‌وتوبوون ده‌بێت هه‌وڵبده‌ن بۆئه‌وه‌ی که‌ هاوکاری و یارمه‌تی برامووسڵمانه‌کانیان له‌ خاکه‌کانیتری ووڵاتانی ئیسلامیدا بده‌ن بۆئه‌وه‌ی که‌ بگه‌ن به‌ هه‌مان ئامانج وسه‌رئه‌نجام شه‌رعی خوای تیادا په‌یڕه‌وبکرێت وبه‌رزڕاگیرێت ).