و/عەبدولکەریم پێنجوێنی
سنه نزیك شارى سلێمانىیهو ئهكهوێته بنارى پیرهمهگرون
سورداشسوهرهوهرد له دێ هاتهكان ناوچهى زنجانه سوره بهرد ئهكهوێته
رۆژههلاَتى دهریاى ناوهرِاست ههرێمێكى مهزنى چهندی شارو شارۆچكهیه
سووریابهماناى كوردى ئێران دێت چونكه –كورتى – به ماناى كوردى میدیا
دێت سیرتى
ششارۆچكهیهكه له نزیك دیار
بهكر شاتانئهكهوێته ناوچهى شارهزوور و سیوهیلهوه شارباژێربریتى
یه له سوریا ,لوبنان , فهلهستین شامئهكهوێته ژوروى گۆمى ورمێ وه
شهرهفخانهیهكێكه لهشارهكانى سهربه دیار بهكر شهرناقگوایه-
شهقڵاوا بێت- له صبح اڵاعشى دا نووسراوه شوعلابادشهقڵ ئاوا , شوعلاوا ,
ئهكهوێته ناوچهى خۆشناوهتى شهقڵاوائهكهوێته ناوچهى خوزستان .
عهرهب ناویان ناوه شوش , تستر شوشترئهكهوێته ناوچهى بهعقوبه
شارهبانشارهزور دهشتێكى به پیت و بهرهكهته له سهرهتادا ولایهت
بوو شهرزورئهكهوێته ناوچهى قۆرهتو نزیك هۆرێن جگه له شێخان ى
یهزیدیهكانى ههرێمى موسڵ شێخان
وڵاتى فارسه له خواروى
رِۆژ ههڵاَتى ئێران شیراز گتهبهرستان – مازندهران گبرستانتۆرعابدین ى
توركیا گورعابدینئهكهوێته رِۆژ ئاواى سهلماس گردیانئهكهوێته بهشى
ئهسفههان گوڵپایگانپایتهختى وڵاتى دهیلهمه گیلانى لورِستان سهربه
ولاَتى دهیلهمه گیلانعبین النهرین –عیراقى عهرهب. میسوپوتامیا
عیراقجاران سهربه ویلایهتى موسڵ بووه له ههرێمى بادینانه . ئاكرێَ
عهقرهجاران سهربه ویلایهتى موسڵ بوه له ههرێمى بادینانه
عهمادیهفپارس وڵاتى فارس یا وڵاتى عهجهم فارسئهكهوێته بهشى سوڵتان
ئاوا –چهمچهماڵى كۆنى سهر به كرماشان فراهانقیهكێكه له ولاَتهكانى
كوردو ئهرمهنى –بهشى باكورى توركیا قارسئهكهوێته ناوچهى
مهندهلیهوه قازانیهله بهشى ئازهربایجاندایه قراچهداغ
له
نزیك رِوبارى هالیسه قزل ئیرماق قهرهشاریهكێكه له ناوچهكانى
سهربه قهزاى كفرى قهرهتهپهسهربه پارێزگاى كهركوكه
قهرهحهسهنئهكهوێته ناوچهى گرابزۆن قهرهحهساررِوبارى هالیس له
توركیایه قزل ئیرماق خوسرهو ئاباد . سهعدیه قزل رباگ ئهكهوێته بهشى
زههاوى سهربه كرماشان قهسرى شیرین ئهكهوێته رِۆژ ئاواى پاتاق له
ناوچهى كرند . قلعه شاهین قهڵا شاینى ئهكهوێته نزیك جوله مهرگ –
چۆڵه مێرگ قهڵاَى هارون له توركیایه قهمهرانیهله توركیایه قۆچ
حهسار ناوى ناوچهیهكه سهربه خانهقین قۆرهتوله ناوچهى فراهان
–دایه قههرارقیێریه ئهكهوێته كهنارى رِوبارى قزل ئیرماق له توركیا .
قهڵاَو شارو ناوچهیه قهیسهرى
كنزیكه له زێ ى
بچوكهوه له توركیا كارتادیهله نزیكى كرمانهوه بووه كاریانله
ناوچهى ئازهربایجاندایه كالینىشارێك بوه له سهر رِوبارى ئاراس – كتاب
مقدس ل 2274 كردوینشارو قهلاَو ناوچهیهكه له كوردستانى توركیا
–گهرگهرى كركاركرماشان كرمانشاهئارباخان ى كۆن ئهمرِۆ گهورهترین شارى
ههرێمى كوردستانه كهركوكئهكهوێته خواروى بیابانى لوت
كرمانئهكهوێته رِۆژ ئاواى شارى كرماشان كرندرِوبارى فورات له بهشى
تهفلیس كرىسهربه پارێزگاى كهركوكه له رۆژههلاَتى دهشتى گهرمیان
كفرىمهڵبهندى بلوجستانه كهلات
له سهروى رِۆژ ههلاَتى
كرماشاندایه كولیایىبهماناى كوردى میدیا دێت كورتىجودى شاخێكه له
رِیزه شاخهكانى ئارارات كودىرِیزه شاخێكه له نێوان كوردستانى رِۆژ
ههلاَت و رِۆژ ئاوا له ئاراراتهوه دهست پێ ئهكات و له وڵاتى فارس
كۆتایى دێت هێرۆدس به زاگرى كوردى ناوى بردوه كێوى زاگرۆس كۆیسنجاق
نزیكه له شارى ههولێرهوه كۆیهئهشكهوتى داود له ههورامان –ه كهف
داود لئهكهوێته نێوان شیرازو كهنداوى عهرهبهوه لاوئیلجانیا لاجان
ئهكهوێته خواروى شارى شنۆ له ئازهربایجانى رِۆژ ئاو لایجانله ناوچهى
گیلانى سهربه بهحرى خهزهر له نێوانى دهیلهمان وسفیدرودایه لاجانى
گێلان
مئهكهوێته كوردستانى بهشى توركیا
مادینله نزیك شارى شنۆیه مازگردله توركیایه مازنجانپشت كۆ ماسا بازان
ئهكهوێته بهشى ئازهربایجان ماكۆنههاوهند ماه بهسره دینهوهر ماه
كوفه له ناوچهى كرماشاندایه ماهى دهشت له ناوچهى ههولێردایه
مهخمورله نزیك شارى ئهردهبیله له ئازهربایجانى رِۆژ ههڵات له نزیك
شارى شنۆیه مهراغهئهكهوێته نزیك شارى حهڵهب له كوردستان بهشى
سووریا مهرعشله نزیك جوڵه مهرگه و دراوسێی شارى ورمێ یه مهرگهوهر
ئهكهوێته
رِۆژ ئاواى شارى سنه مهریوانمهڵبهندى خۆراسانه مهشههدموكریان
موكرىبهستراوه به ههكارى یهوه مهكسسهربه شارى بهتلیسه مهلاز
گهرد ئهكهوێته ناوچهى المعموره العزیزیه –مهعمورهت ئهلعهزیز
مهلاگیهئهكهوێته نزیك شارى بهغداوه . خۆر ههلاَتى بهغدا سهرسنوری
عێراق , ئێران به دوورى (195)کم مهندهلىئهكهوێته ناوچهى بهتلیس
موشنهینهوا یهكێكه له شاره گهورهكانى عێراق موسڵله توركیایه
میافارقین
ننێیبین ئهكهوێته بهشى دیاربهكر
نهسیبینئهكهوێته سهر رِوبارى فورات له ناوچهى حهڵهب نهمیجتۆر
عابدین نیفاتبریتى یه له دیار بهكر خهرپوت –دهرسیم نیفاتسوبهشێكى
ئاوى فورات لهم ناوچهیه ههڵئهقوڵێ و ئهكهوێته بهشى بهتلیسهوه
وانبروجهرد وهروگردهله ناوچهى كرماشان دایه هارون ئاباد قزل ئیرماق
–توركیا هالیسله ناوچهى پشتكۆى لورِستانه ههرۆیا حهفتیان –خهفتیان-
دهربهندى خان ههفتیانحهكارى دهكهوێته بهشى كوردستانى توركیا
ههكارى
ئهربیل – ئهربائیلۆ ههولێرله ناوچهى پشتكۆى
لورِستانه ههلیلانههمهدانى ئێستایه ههنگرانله نزیك شێخانه له
ناوچهى قۆرهتو هۆرێنحۆیزه هویزهله ناوچهى موسڵه هیزلىبهعقوبه
–رِاسته . ئهو ناوچه كورد نشینانهى نووسهر باسى كردوون یعقوبیه
زۆربهیان
خاكى كوردانه بهڵام ههندێكیان خاكى كورد نى یه لهگهڵ ئهوهشدا
گهلێ شوێنى گرنگن چ له كوردستان و چ له دهرهوهى باس نهكراوه كه
بهزۆرى كوردى تیا ئهژى. ئهو شوێنانهى كه وڵاَتى كورد نى یه بهڵام
كوردى زۆرى تیایه وهك بهغدا، تاران، ئهنقهره، دیهشق، لوبنان،
ئهستهنبول، قاهیره.
سنهنزیك شارى
سلێمانىیهو ئهكهوێته بنارى پیرهمهگرون سورداشسوهرهوهرد له دێ
هاتهكان ناوچهى زنجانه سوره بهرد ئهكهوێته رۆژههلاَتى دهریاى
ناوهرِاست ههرێمێكى مهزنى چهندی شارو شارۆچكهیه سووریابهماناى كوردى
ئێران دێت چونكه –كورتى – به ماناى كوردى میدیا دێت
سیرتىششارۆچكهیهكه له نزیك دیار بهكر شاتانئهكهوێته ناوچهى
شارهزوور و سیوهیلهوه شارباژێربریتى یه له سوریا ,لوبنان ,
فهلهستین شامئهكهوێته ژوروى گۆمى ورمێ وه شهرهفخانهیهكێكه
لهشارهكانى سهربه دیار بهكر شهرناقگوایه- شهقڵاوا بێت- له صبح
اڵاعشى دا نووسراوه شوعلابادشهقڵ ئاوا , شوعلاوا , ئهكهوێته ناوچهى
خۆشناوهتى شهقڵاوائهكهوێته ناوچهى خوزستان . عهرهب ناویان ناوه
شوش , تستر شوشترئهكهوێته ناوچهى بهعقوبه شارهبانشارهزور دهشتێكى
به پیت و بهرهكهته له سهرهتادا ولایهت بوو شهرزورئهكهوێته
ناوچهى قۆرهتو نزیك هۆرێن جگه له شێخان ى یهزیدیهكانى ههرێمى موسڵ
شێخانوڵاتى فارسه له خواروى رِۆژ ههڵاَتى ئێران شیراز گتهبهرستان –
مازندهران گبرستانتۆرعابدین ى توركیا گورعابدینئهكهوێته رِۆژ ئاواى
سهلماس گردیانئهكهوێته بهشى ئهسفههان گوڵپایگانپایتهختى وڵاتى
دهیلهمه گیلانى لورِستان سهربه ولاَتى دهیلهمه گیلانعبین النهرین
–عیراقى عهرهب. میسوپوتامیا عیراقجاران سهربه ویلایهتى موسڵ بووه له
ههرێمى بادینانه . ئاكرێَ عهقرهجاران سهربه ویلایهتى موسڵ بوه له
ههرێمى بادینانه عهمادیهفپارس وڵاتى فارس یا وڵاتى عهجهم
فارسئهكهوێته بهشى سوڵتان ئاوا –چهمچهماڵى كۆنى سهر به كرماشان
فراهانقیهكێكه له ولاَتهكانى كوردو ئهرمهنى –بهشى باكورى توركیا
قارسئهكهوێته ناوچهى مهندهلیهوه قازانیهله بهشى
ئازهربایجاندایه قراچهداغله نزیك رِوبارى هالیسه قزل ئیرماق
قهرهشاریهكێكه له ناوچهكانى سهربه قهزاى كفرى قهرهتهپهسهربه
پارێزگاى كهركوكه قهرهحهسهنئهكهوێته ناوچهى گرابزۆن
قهرهحهساررِوبارى هالیس له توركیایه قزل ئیرماق خوسرهو ئاباد .
سهعدیه قزل رباگ ئهكهوێته بهشى زههاوى سهربه كرماشان قهسرى شیرین
ئهكهوێته رِۆژ ئاواى پاتاق له ناوچهى كرند . قلعه شاهین قهڵا شاینى
ئهكهوێته نزیك جوله مهرگ – چۆڵه مێرگ قهڵاَى هارون له توركیایه
قهمهرانیهله توركیایه قۆچ حهسار ناوى ناوچهیهكه سهربه خانهقین
قۆرهتوله ناوچهى فراهان –دایه قههرارقیێریه ئهكهوێته كهنارى
رِوبارى قزل ئیرماق له توركیا . قهڵاَو شارو ناوچهیه قهیسهرىكنزیكه
له زێ ى بچوكهوه له توركیا كارتادیهله نزیكى كرمانهوه بووه
كاریانله ناوچهى ئازهربایجاندایه كالینىشارێك بوه له سهر رِوبارى
ئاراس – كتاب مقدس ل 2274 كردوینشارو قهلاَو ناوچهیهكه له كوردستانى
توركیا –گهرگهرى كركاركرماشان كرمانشاهئارباخان ى كۆن ئهمرِۆ
گهورهترین شارى ههرێمى كوردستانه كهركوكئهكهوێته خواروى بیابانى
لوت كرمانئهكهوێته رِۆژ ئاواى شارى كرماشان كرندرِوبارى فورات له بهشى
تهفلیس كرىسهربه پارێزگاى كهركوكه له رۆژههلاَتى دهشتى گهرمیان
كفرىمهڵبهندى بلوجستانه كهلاتله سهروى رِۆژ ههلاَتى كرماشاندایه
كولیایىبهماناى كوردى میدیا دێت كورتىجودى شاخێكه له رِیزه شاخهكانى
ئارارات كودىرِیزه شاخێكه له نێوان كوردستانى رِۆژ ههلاَت و رِۆژ ئاوا
له ئاراراتهوه دهست پێ ئهكات و له وڵاتى فارس كۆتایى دێت هێرۆدس به
زاگرى كوردى ناوى بردوه كێوى زاگرۆس كۆیسنجاق نزیكه له شارى
ههولێرهوه كۆیهئهشكهوتى داود له ههورامان –ه كهف داود
لئهكهوێته نێوان شیرازو كهنداوى عهرهبهوه لاوئیلجانیا لاجان
ئهكهوێته خواروى شارى شنۆ له ئازهربایجانى رِۆژ ئاو لایجانله ناوچهى
گیلانى سهربه بهحرى خهزهر له نێوانى دهیلهمان وسفیدرودایه لاجانى
گێلان مئهكهوێته كوردستانى بهشى توركیا مادینله نزیك شارى شنۆیه
مازگردله توركیایه مازنجانپشت كۆ ماسا بازان ئهكهوێته بهشى
ئازهربایجان ماكۆنههاوهند ماه بهسره دینهوهر ماه كوفه له ناوچهى
كرماشاندایه ماهى دهشت له ناوچهى ههولێردایه مهخمورله نزیك شارى
ئهردهبیله له ئازهربایجانى رِۆژ ههڵات له نزیك شارى شنۆیه
مهراغهئهكهوێته نزیك شارى حهڵهب له كوردستان بهشى سووریا
مهرعشله نزیك جوڵه مهرگه و دراوسێی شارى ورمێ یه
مهرگهوهرئهكهوێته رِۆژ ئاواى شارى سنه مهریوانمهڵبهندى خۆراسانه
مهشههدموكریان موكرىبهستراوه به ههكارى یهوه مهكسسهربه شارى
بهتلیسه مهلاز گهرد ئهكهوێته ناوچهى المعموره العزیزیه
–مهعمورهت ئهلعهزیز مهلاگیهئهكهوێته نزیك شارى بهغداوه . خۆر
ههلاَتى بهغدا سهرسنوری عێراق , ئێران به دوورى (195)کم
مهندهلىئهكهوێته ناوچهى بهتلیس موشنهینهوا یهكێكه له شاره
گهورهكانى عێراق موسڵله توركیایه میافارقینننێیبین ئهكهوێته بهشى
دیاربهكر نهسیبینئهكهوێته سهر رِوبارى فورات له ناوچهى حهڵهب
نهمیجتۆر عابدین نیفاتبریتى یه له دیار بهكر خهرپوت –دهرسیم
نیفاتسوبهشێكى ئاوى فورات لهم ناوچهیه ههڵئهقوڵێ و ئهكهوێته بهشى
بهتلیسهوه وانبروجهرد وهروگردهله ناوچهى كرماشان دایه هارون ئاباد
قزل ئیرماق –توركیا هالیسله ناوچهى پشتكۆى لورِستانه ههرۆیا حهفتیان
–خهفتیان- دهربهندى خان ههفتیانحهكارى دهكهوێته بهشى كوردستانى
توركیا ههكارىئهربیل – ئهربائیلۆ ههولێرله ناوچهى پشتكۆى لورِستانه
ههلیلانههمهدانى ئێستایه ههنگرانله نزیك شێخانه له ناوچهى قۆرهتو
هۆرێنحۆیزه هویزهله ناوچهى موسڵه هیزلىبهعقوبه –رِاسته . ئهو
ناوچه كورد نشینانهى نووسهر باسى كردوون یعقوبیهزۆربهیان خاكى
كوردانه بهڵام ههندێكیان خاكى كورد نى یه لهگهڵ ئهوهشدا گهلێ
شوێنى گرنگن چ له كوردستان و چ له دهرهوهى باس نهكراوه كه بهزۆرى
كوردى تیا ئهژى. ئهو شوێنانهى كه وڵاَتى كورد نى یه بهڵام كوردى زۆرى
تیایه وهك بهغدا، تاران، ئهنقهره، دیهشق، لوبنان، ئهستهنبول،
قاهیره