لە فەیسبوی ماکوان کەریم ەوە وەرگیراوە
زۆرێك لە و براوخوشکانە باسی ئەوەیان کرد کە گوایە نەوشیروان قسە و سوکایەتی بە پێغەمبەر کردوە.. زۆرم بەلاوە سەیر بوو.. بە هەر حاڵ کە گوێم لە ڤیدۆکەی گرت قسەکانی هەمووی تەواو بوو لەرووی ئەوەی کە دەڵێت : لە سەردەمی جاهیلیدا ئەم ووتەیە کراوە کە براکەت سەربخە ئەگەر زوڵمی کردو ئەگەر زەڵومیشی لێکرا.. ئەمە لە راستیدا قسەی عەرەبە.. نەك پێغەمبەری خوا صلی اللە علیە وسلم.. قسەی سەردەمی جاهیلیە یاخود ئەگەر جوانتر روونی بکەمەوە ئەمە قسەی کابرایەکە بە ناوی (جندب کوڕی عنبر کوڕی عمرو التيمي) لە شعرێکدا بە کاری هێناوە چوتە ناو عەرەب ئەمەش دەقی شیعرەکەیە..(يا أيها المرء الكريم المشكوم أنصر أخاك ظالما أو مظلوما).. ئەم دەقە بووە بە باو لە ناو عەرەبدا واتا ..(انصر أخاك ظالمًا أو مظلومًا) لە سیرەدا هاتوە کە نەوەی بەکر یاخود بەنی بەکر لەسەر ئەم قسیە کە قبیلەیەکی تر دارێکی کێشاوە بە ملی ووشتێکدا خوێنکەی لەگەڵ شیرەکەیدا تێکەڵ بووە بۆ ماوەیەکی زۆر جەنگیان لەسەر ئەو ووشترە کردوە، ئەم قسەیەشیان دووەبارە کردۆتەوە"انصر أخاك ظالمًا أو مظلومًا" بەڵام پێغەمبەری خوا صلی اللە علیە وسلم تەشریفی هێنا مەدینە ئەم قسەیەی بۆ راست کردنەوە.. لە نێوانی مهاجیرو ئەوسو خەزرەج خەریك بوو جەنگ رووبدا لە سەر شەری نێوان منداڵانیان، پێغەمبەری خوا صلی اللە علیە وسلم ئەم قسەی عەرەبی جاهیلی دووبارەکردوە بۆڕاستکردنەوە، فەرمووی بانگەوازی جاهیلی دەکەن .. دوای راستی کردوەبۆیان فەرمووی کە ئەگەر براکەت زوڵمیکرد دەستی بگرە مەهیڵە زوڵم بکات.. دایك و باوکم بە قوربانت بێت پێغەمبەر گیان
بۆچی ئەم باسەم باسکرد.. لەبەر ئەوەی ئەو فەرمودەیە نەدەنە پەنای پێغەمبەر صلی اللە علیە وسلم چونکە قسەیەکی جوان نیە قسەی سەردەمی جاهیلیە ، بەڵکو پێغەمبەری خوا بۆیان راست دەکاتەوە، دەبێت موسڵمانایش ئاگاداربێت ئەگەر قسەیەك کرا لە دیدێکی بەرفراوانەوە تەماشای بکات دوای ئەوە قسەی لەسەر بکات
دەقی فەرمودەکە لە بوخاریی
اقْتَتَلَ غُلاَمَانِ غُلاَمٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَغُلاَمٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَنَادَى الْمُهَاجِرُ يَا لَلْمُهَاجِرِينَ. وَنَادَى الأَنْصَارِىُّ يَا لَلأَنْصَارِ. فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- فَقَالَ «مَا هَذَا دَعْوَى أَهْلِ الْجَاهِلِيَّةِ». قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلاَّ أَنَّ غُلاَمَيْنِ اقْتَتَلاَ فَكَسَعَ[1] أَحَدُهُمَا الآخَرَ قَالَ "فَلاَ بَأْسَ وَلْيَنْصُرِ الرَّجُلُ أَخَاهُ ظَالِمًا أَوْ مَظْلُومًا إِنْ كَانَ ظَالِمًا فَلْيَنْهَهُ فَإِنَّهُ لَهُ نَصْرٌ وَإِنْ كَانَ مَظْلُومًا فَلْيَنْصُرْهُ"[2]
شەرحی فەرمودەکە.. لە دەستکەوتی بە زمانی عەرەبی
من فوائد الحديث:
1- ذم التعصب لأحد بالباطل، كالتعصب للقوم، والقبيلة والبلد.
2- شأن المؤمن أن يقف مع الحق، وأن ينصر المظلوم، برفع الظلم عنه، وينصر الظالم بحجزه ومنعه عن الظلم، لا يفرق في ذلك بين من كان من قومه أو من غيرهم، لأن الجميع يشملهم وصف الإيمان والإسلام[3].
3- الحث على التعاون بين المسلمين.
4- نصر المظلوم واجب كفائي على المسلمين من قام به سقط عن الباقين[4].
5- الشباب قوة وينبغي توجيه الشباب، وتسخير قوتهم فيما ينفع البلاد والعباد.
6- إن فورة الشباب، وعنفوان الصبا، تجعل الصغير يتسرع في التصرف، دون معرفة لعواقبه.
7- المزاح له حدود، وينبغي ألا يتجاوزها المرء.
8- بسبب هذين الغلامين الصغيرين كادت أن تنشب حرب يبن المهاجرين والأنصار.
9- أن المقصود بالقتال هنا المضاربة والتشابك بالأيدي، وقد يفضي حقيقة إلى القتل الذي فيه إراقة الدماء.
10- المسارعة بوأد الفتن، وحل المشاكل قبل أن تكبر.
سەرچاوە...
[1] الكسع: أن يضرب بده ورجله دبر إنسان. (فتح الباري 1/179).
[2] البخاري 3519، 4905، مسلم 2584.
[3] من 1- 2 مستفاد من موقع الإسلام سؤال وجواب، فتوى رقم 169674.
[4] من 3- 4 مستفاد من شرح صحيح البخاري لابن بطال 6/573.