پێش باس..
پێش ئەوەی دەست بکەم بە باسەکە... دەمەوێت بڵێم..  کارەساتی حووسێن لە کەربەلاء.. ئەوەندە تراژیدیە ، ئەوەند کارەستێکی بە سۆیە کە  لەڕاستیدا ئەوەی  دەخوێنێتەوە یان بۆ دەگێڕنەوە  چاوی پڕدەبێت لە گریان و گیانی دەبێت بە گرکان؛ ئەوەندە بە تراژیدیا ئەو باسە کۆتای دێت، سەرباری ئەوەش بەرانبەر بە خۆشەویسترین کەسی ئازیزمانە نوری چاومانە کە پێغەمبەری خوایە  صلی اللە علیە وسلم.. پێغەمبەری خوا (صلی اللە علیە وسلم) خێزانی و منداڵە عەلی کوڕی ئەبو تالیبی بە ئەهلی بەیت هەژمارد نەکردوە.. بەڵکو- پلەی لە ئەهلی بەیتی خۆشی زیاتر بەرزکردونەتەوە کە ناسراوان بە ئەهلی کیساء واتا خێزانی ژێر کەوای موبارەکی پێغەمبەری خوان(صلی اللە علیە وسلم)  .. بەسە بۆ ئەوەی کە کچەزای پێغەمبەری خوان، خوای گەورە وپەروەردگارمان بۆ حەسەن و حووسێین  موعجیزەی خوڵقاندوە، کە بریتیە لەوەی لە شەوەزنگدا ئاسمانی بۆ ڕۆشنکردونەتەوە بۆ ئەوەی بە کۆڵانە تاریکەکانی مەدینەدا بە ئاسانی بڕۆن..
خۆشەویستی ئالو بەیتیش لە ئیمانەوەیە .. دیارە بە کێ دەوترێت ئالوبەیت؟، بە خێزانە بەرێزەکانی پێغەمبەری خوا (صلی اللە علیە وسلم) هەموویان ئالو بەیتن..
من  چوار ساڵ لە مەوەبەر بە زنجیرە لە ژووری دیدنوێ بۆ خۆشویستی حوسێن مێژوەکەیم باسکردوە لێرەدا دەتوانن گوێ لێبگرن کە لە نەبیل عەوێزیەوە گواستومەتەوە تەرجومەم کردوە..



وە بۆزانیاری هەموو لایەکیش هیچ خزمایەتیەکم لەگەڵ بەنی ئومەیە نیە، لە ڕاستیشدا هیچ پلەو پایەو شوقەیەك و سەیارەیەکم لێوەرنەگرتوون..!
تێبینی/ باسی هەر سەردێکی مێژوویم کردبێت لەم باسەدا کە زانیومە گرنگە راستەوخۆ دەقەکەشم لە پەنایدا داناوە.

ناو باس..
یەزید کێیە..؟
یەزید کوڕی معاویەی کوڕی ئەبو سوفیان ٢٦ یاخود ٢٧ کۆچی لە دایك بووە لەسەردەمی خیلافەتی عوسماندا.. واتا لە هاوەڵان نیە .. بەڵام لە شوێنکەوتوان (تابیع) هەژمارد دەکرێت لەبەر ئەوەی فەرمودەی لەپێغەمبەر  و پاشان باوکییەوە ڕیوایەتکردوە "ئیبن کەثیر" باسی کردوە  ڕیوایەتەکەشی لە  بدایەو نهایەکەیدا هێناوە..( ويقول ابن كثير: "وقد ذكره أبو زرعة الدمشقي في الطبقة التي تلي الصحابة وهي العليا، وله أحاديث، روى عن أبيه معاوية أن رسول الله  قال: "من يرد الله به خيرًا يفقهه في الدين". وحديثًا آخر في الوضوء، وروى عنه ابنه خالد وعبد الملك بن مروان.)

یەزید  لە شام پەروەردە نەبووە ، بەڵکو باوکی ناردویەتیەوە بۆ مەککە .. بۆ ئەوەی فێری  دینداریو زمانپاراوی و ئەدەبی ناوچەی بییابان ببێت فێری شیعر بێت لەناو کورە صەحابەدا گەورەبێت و بۆ ئەوەی  بەرگەی ئازارو نارەحەتی بگرێت، لە گەرماو سەرمادا بەرگەبگرێت،  فێری هێزو توانا بێت،، ئەمەش لەزۆرێك لە مێژوەکاندا هاتووە.. وەك  "ئیبن و کەثیرو ئیبن وئەثیر و تەبەری و بەلازەری".. کە تەبەری و بەلازەری هەردووکیان  نزیك بوون لە سەردەمەو رووداوەکانیان  گواستۆتەوە
(ولد يزيد أثناء ولاية أبيه على الشام في خلافة عثمان بن عفان  فنشأ في عز الإمارة ومجدها، وقد عُنيَ معاوية بتربيته تربيةً عربيةً إسلاميةً؛ فقد أرسله في طفولته إلى البادية عند أخواله من بني كلب ليشبَّ في أحضان الفطرة، وخشونة البادية ورجولتها وفتوتها، وليتعلم العربية النقية، ولقد أثمرت هذه التربية في يزيد، فكان شاعرًا فصيحًا، وأديبًا لبيبًا يحسن التصرف في المواقف، حاضر البديهة، أَبيَّ النفس، عالي الهمة.) گواستنەوەی  دەق  لە د.ڕاغب السرجانی لەومێژوانەی کە ئاماژەم پێکردوە وەرگیراوە.. بەناونیشانی  "قصة الخلافة الامویة"

پاشان  لە زۆرێك لە جەنگەکاندا بەشدار بووە، تەنانەت ئەوەندە ئازابووە معاویە ئەبوسوفیان کە باسی ئازایەتی یەزیدیان  بۆ گێڕاووتەوە، دایك و باوکی خۆی کردوە بە قوربانی یەزید..! هەمان سەرچاوە کە ئاماژەم بۆ کردوە..
 لە ئازایەتیو توانیادا بێ ووێنە بوو؛ هاوەڵان لە ژێر ئاڵایدا جیهادیان کردوە  لە ناوداترین هاوەڵ ئەبوئەیوبی ئەنساریە و عەبدوڵڵای کوڕی زوبێرو عەبدوڵڵای کوڕی عەباس و عەبدوڵڵای کوڕی عومەر- ڕەزامەندی خوایان لێبێت-..!..
 پێغەمبەری خوا (صلی اللە علیە وسلم)  دەفەرموێت هەر سوپایەك یەکەم جار بەرەوە ووڵاتی قەیسەر یاخود قوستەنتەنیە  بەرێکەویت ئەو سوپایە خوای گەورە لێخۆش بووە، سەرکردەی ئەو سوپایە  یەزیدی کوری معاوییە.. ئەمەش دەقی فەرمودەکەیە لە بوخاریدایە .. دەفەرموێت(أول جيش من أمتي يغزو مدينة قيصر مغفور لهم)
 هەموو هاوەڵان بیعەتیان داوە بە یەزیدی کوڕی معاویە لە ژێر سایەدا  کۆبونتەوە، تەنها  پێنج کەس نەبێت کە لەدوایدا هەندێکیان پەشیمان دەبنەوە هەر بەیعەتی ئەدەنەوە بەیەزید.. سەرەتا تەنها عەبدوڵای کوڕی عومەرو عەبدوڵای کوڕی عەباس بیعەت ئەدەن، دوای ئیبنو تەیمیە لە کتێبی منهاج السنة دا دەڵێت حوسێنیش هەر بیعەتی داوە لە کاتێکدا دەیەوێت لە عێراق بگەرێتەوە لەوێدا دەردەکەوێت.. بەڵام من- دوایی زیاتر روونی دەکەمەوە رووداوەکان چۆن بووە.. ئەمە دەقی ووتەکەی ئیبنو تەیمیە کە حووسێنی کوڕی عەلی بەیعەتی داوە بە یەزید (وقال شيخ الإسلام ابن تيمية في منهاج السنة: ( فإنه رضي الله عنه لم يفرق الجماعة، ولم يقتل إلا وهو طالب للرجوع إلى: بلده؛ أو إلى الثغر؛ أو إلى يزيد، داخلا في الجماعة، معرضا عن تفريق الأمة))
هەروەها .. ئیمامی زەهەبیش ئەمەی هەر پشت راستکردۆتەوە د. راغب سەرجانی  دەقی ووتەکەی هێناوە دەفەرموێت .( وأما ما يخص اعتراض الحسين بن علي –رضي الله عنهما- على بيعة يزيد، فإن أهل العلم ذكروا أن الحسين –رضي الله عنه- عدل عن اعتراضه ليزيد وهمّ بمبايعته؛ حتى لا يفرق جماعة المسلمين، فإنه لما جاءته كتب أهل العراق يدعونه إليهم، ثم خذلوه، يقول الذهبي في سير أعلام النبلاء: (وبعث عبيد الله لحربه عمر بن سعد، فقال الحسين: يا عمر ! اختر مني إحدى ثلاث؛ إما أن تتركني أرجع، أو فسيرني إلى يزيد، فأضع يدي في يده، فإن أبيت، فسيرني إلى التُرك، فأجاهد حتى أموت))
چونکە بەو پێیەی موعتەزیلەو شیعە بێت کە حووسین بەیعەتی نەدابێت بە یەزید ئەگەر مردبێت ئەوا مردنێکی جاهیلی مردوە!.. کە حاشا ئەمە لە نەوەی پێغەمبەری خوا(صلی اللە علیە وسلم) ناوەشێتەوە، بەڵکو کە چووە عێراق شیعە و کۆمەڵەکەی درۆیان لەگەڵ کرد..
کەواتە هۆکار چی بوو کە ئەم شۆرشانە رووبدات لە کاتێکدا سێ شۆرشی گەورە روویداوە لە سەردەمی یەزیدا کە  کە هەرسێکیان لەسەر یەزید ماڵن..
یەکەمیان : شەهید کردنی ئیمامی حووسێن
دووەم: گەمارۆی حڕە واتا مەککەو مەدینە
سێیەم: هەڵدانی مەنجەنیق بۆ کەعبە..
شۆرشی یەکەم: عەلی رەزامەندی خوای لێبێت کە چووە دەرەوە بۆ  ئەو جێگایەی کە عائیشەو طڵحەو زوبێر روویان تێکرد لە عێراق عەلی کوڕی ئەبوتالیب  ئەبو ئەیوبی ئەنساری لێدانا، بەڵام چونکە خەڵکی  زیاتر معاویەیان خۆش دەویست حوکم و فەرمانڕەوای شاری مەدینە کەو تەدەست معاویە و ئیمامی عەلی نەیتوانی بگەرێتەوە بۆی ..( ئەم مێژووە لە تەبەری و  لە بابی الولایة علی البلدان باسی لێوەکردوە لەمێژوی ابن خیاط دا هەر باسکراوتەوە کامل في التاریخ باس کراوە. د.محمد عەلی الصلابی لەوانەوە نەقڵی کردوە) .. لە کتێبی "سیرة امیر المٶمنین علي بن الابی طالب"
پاشان  عەلی کوڕی ئەبو تالیب  – ڕەزامەندی خوای لێبێت- چوو کوفە.. خەڵکی کوفە عەلیان خۆش دەوسیت  بە  دادپەروەری دینداریەکەی ئەوەندەی تر خۆشەویست بوو بوو.. لە دڵی خەڵکی ئەو ناوچەیەدا ،  هۆکاری ئەوە خیلافەتی عەلی  لەو شارەدا بوو بزوتنەوەیەکی گۆڕانکاری ئابوری تییداهەڵەوساو لە شاری  سەربازییەوە بویە پیتەخت و خەڵکی ئەو شارو مەملەکەتە  بوژابوونەوە .. لە دوای ئەوە  کە معاویە  پیتەختی خیلافەتی گواستەوە دیمەشق.. خەڵکی عێراق بەوە زۆر بێزر بوون ئەو بزوتنەوە ئابوریە بە تەواوەتی رووی کردە شام، پاشان دەوڵەمەندەکانی شاری مەدینە ئەوانیش پێیان ناخۆشبوو کەپەیتەختی  خیلافەت چووە دیمەشق..، بەڵام لەسەردەمی معاویەدا چونکە ئەهلی حل و ئەقد لە مدینەدا بوو زۆر ئەو کاریگەریەی نەبوو،  چونکە یەشتا هاوەڵان زۆربەیان لەوێ مابوونەوە  مەدینە هەر  ئەو هێزەو توانایەی خۆی مابوو. دوای ئەوەی  کە هاوەڵان ووردە ووردە روولا کۆتایی بوون خەڵکی مەدینەش پێیان ناخۆش بوو..
هۆکاری  سەرەکی   بانگ کردنی حووسێن بۆ  عێراق بە هۆکاری دینداری  خەڵکی عێراق نەبوو ، بەڵکو- بانگکردنی بۆ بەرژەوەندی دەوڵەمەندو دەسەڵاتدارەکان بوو، هەتا حووسێن لە مەدینەدا بوو یەزید و معاویەش رێزێکی زۆریان لێناوە، لە هیچ مێژوویەکدا نەهاتوە کە ئەم کەسانە دژایەتی یەکتریان کردبێت.. پاشان  هیچ هۆکاریك نیە بۆ گەڕاندنەوەی حووسێن بۆ عێراق.. تەنها هاندانی هەندێك دەوڵەمەندو  بەرژەوەندی خواز داوادەکەن کە حووسێن بچێتە عێراق ئەو ئەولاترە بە خیلافەت بەیعەتی بۆ کۆدەکەنەوە ئەوەندە نامەی بۆ دەنێرن کە ئیتر  موبالغەی وای تێداکراوە کە خەڵکی خوارسان و عێراق  ناوچەکانی نەهاوەند و تەنانەت ئەحوازیش هەمووی بیعەتیان داوەتە  حووسێتن- رەزامەندی خوای لێبێت-..، ئەویش  موسلمی کوری عوقیل دەنێرێت کە ئامۆزای خۆیەتی، بەڵێ خەڵکێکی زۆر لە ناوچەکانی عێراق بیعەت کۆ دەکەنەوە بۆ حوسێن سەرەتا ئەویش بە هاندانی ئەو دەوڵەمەندو دەسەڵاتدارنە  - رەزامەندی خوای لێبێت-  ئەم هەواڵە دەگاتەوە بە یەزید کە  حوسێن دەیانەوێت لەڕێگای ئامۆزاکەیەوە بەیعەت بۆ حوسێین کۆبکاتەوە- رەزامەندی خوای لێبێت- ،  یەزید وەڵام دەنێرێتەوە بۆ عوبێدوڵای کوری زیاد کە ئەو هەواڵەی پێدەگات، هەواڵکەش لای ئەوانەوە نەرۆشتوە واتا ئیبن و زیاد، بەڵکو چاوی  تری هەبوو لە ناوچەکەدابۆ یەزیدی ناردوە ،  عوبێدوڵای کوری زیادیش بەمە ترس لێدەنشیت، دەیەوێت زیاتر خۆی خۆشەویست بکات لای یەزید، نامەکەی یەزید دەڵێت: ئەگەر ئەوکەسانەی کە شۆرش دەکەن دژمان ئەوا رێگەیان لێبگرە ئەگەر  شەریان کرد شەریان لەگەڵ بکە، بەڵام حوسێن نەکوژیت..!(يزيد بن معاوية فقد كتب إلى ابن زياد قائلاً: "قد بلغني أن الحسين قد توجه إلى نحو العراق، فضع المناظر والمسالح واحترس، واحبس على الظِّنة، وخذ على التهمة، غير أن لا تقتل إلا من قاتلك، واكتب إليَّ في كل ما يحدث من خير، والسلام".) (د. راغب سرجانی لە ئیبن عەرەبیەوە و ئیبن کەسیر لە عوصم و بدایە گواستویەتەوە لە"قصة الخلافة الامویة") .. لێرەدا دیارە کە یەزید بە ئاشکرا داوادەکات کە حوووسێن نەکوژرێت
پاشان لە بەسڕەوە دەڕوات بۆ کوفەو هەر لەوێ لەگەڵ کەسێکی مەسیحی بەناوی "سرجون" کە یەکێکە لە جاسوسەکانی دەوڵەتی بێزەنتی لەگەڵیدایە .. کە کە عوبێدوڵای کوری زیاد بۆ خۆ زیاتر نزیك کردنەوە لە یەزید  سرجونی خستە ناوخەڵکی  هەستی کرد کە  بە نهێنی بیعەت دراوە بە موسلمی کوڕی عوقیل، چەند کەسێکی لە نزیکەکانی موسلیم کوڕی عوقیل گیران ، موسلیم بەمەی زانی هاواری کرد لە خەڵکی کوفە کە بەهانایەوە برۆن ، بەڵی لە ماویەکی کەمدا ٤ هەزار کەسی لەگەڵدا کۆبویەوە، چونە بەردەمی باڵەخانەی عوبێدوڵای کوری زیاد- لەعنەتی خوای لێبێت- ئەویش٣٠ کەسی لەگەڵدا بوو ،بەڵام- پێشتر لە رێگای سرجون خەڵکی ترەوە ئەهلی عێراق و دەوڵەمەندەکانیان پەشیمان کردبووە، دەڵێن تا ئێوارەی ئەو رۆژە ١٠ کەس بە دەوری موسلیمەوە نەما.. بەهەر حاڵ ئەوکارەساتە گەورە رووئەدات کە موسلیم دەکوژرێت بە تراژیدیایەکی  زۆر گەورە لە ڕێگای" محمد کوڕی ئەشعەس"ەوە  نامەکە فریا حووسێن دەکەوێت کە موسلمی کوڕی عوقیل دەینێرێتەوە بۆ -حوووسێن رەزامەندی خوای لێبێت-  بەڵام بەداخەوە بڕوای پێنکات، ئەوی ئەوباسی دەکات و ئەو  کە پێشتر روویداوە وادەزانێت ئەمە فرتو فێڵە و لێدەکرێت..
دەڕوات دەگاتە کەربەلاء  ئەوەی  لێرەدا روون دەبێتەوە حووسێن ئامادە بگرێتەوە بۆ مەدینەو بچێتەوە یاخود بۆ ژێر رکێفی یەزید بچێت بۆ دیمەشق کە دەبینێت راستە ئەمانە خیانەتیان کردوە.. (فقال الحسين: "إما أن تدعوني فأنصرف من حيث جئت، وإما أن تدعوني فأذهب إلى يزيد، وإما أن تدعوني فألحق بالثغور".)، بەڵام عوبێدوڵا و  ذولجەوشەن و سینان و سرجون ڕێگەنادەن چواردەوری دەگرن بەسوپاوە دەڵێن: دەبێت خۆت بدەیت بە دەستەوە.. ئەویش کوڕی پێغەمبەرە چۆن بەدیل  خۆی ئەدات بەدەستەوە لە ئازایاتی و  کەرامەتی ئەودا نیە  بەدیلی بگیرێت، ئەوانیش بۆ خۆبردنە پێشەوە لای یەزید ئەوکارەدەکەن ئەو جینۆسایدە ئەنجام ئەدەن، داوا دەکات حووسێن بەگەڕاندنەوە  چەند جار  گفتوگۆ  رووئەدا، بەڵام  ئەو  زاڵمە گومڕایانە  ڕێگە نادەن ، یەزیدیش ڕێگای دوومانگ  دوورە لەوانەوە ناتوانێت کەس بنێرێت بۆلای بۆ دیمەشق ئەم رووداوانەش زۆری نەخیاند و  ئەو تراژیدیا گەورەیە روویدا یەکەس لە شیعەکانی نەجوڵان  لە کاتی رووبەروبونەویدا لەگەڵ  عوبێدوڵاو سوپاکەی بۆ حووسێن وئالو بەیت، حوسێن شەهید دەبێت و سەری دەبڕن..
پێشتریش هاوەڵان پیانگوتوبوو کە نەڕوات بۆ عێراق خەڵکی عێراق درۆزن و خیانەتکارن و ئەهلی غەدرن ، باوکتان کوشت کە عەلی کوڕی ئەبوتالیبە .. لە مێژووی ئین وکەسیرو ئیبن عەرەبی باس کراوە بە دوورودرێژی..( وروى ابن كثير أن ابن عمر لما سمع بخروج الحسين إلى العراق، لحق به، فنهاه، وعندما أصر قال: "أستودعك الله من قتيل". كما نهاه أبو سعيد الخدري، وقال: "إني سمعت أباك يقول بالكوفة: والله لقد مللتهم وأبغضتهم وملوني وأبغضوني، وما يكون منهم وفاء قط، ومن فاز بهم فاز بالسهم الأخيب، والله ما لهم نيات ولا عزم على أمر، ولا صبر على السيف".)..هەروەها لە برگەیەکی تردا ئیبن کەسیر دەڵێت (انخدع الحسين بالأخبار التي أرسلها إليه مسلم عن بيعة أهل الكوفة له، وقرر الخروج إلى الكوفة، فجاءه ابن عباس، وقال: "يا ابن عم، إني أعيذك بالله من ذلك، أخبرني رحمك الله، أتسير إلى قوم قد قتلوا أميرهم، وضبطوا بلادهم، ونفوا عدوهم؟ فإن كانوا قد فعلوا ذلك فسِرْ إليهم، وإن كانوا إنما دعوك إلى الحرب والقتال، فلا آمن عليك أن يغرّوك ويكذبوك، ويخافوك ويخدعوك، وأن يُستنفروا إليك فيكونوا أشد الناس عليك. فقال له الحسين: إني أستخير الله وأنظر ما يكون".)..
کاتێك  سەری  حوسێین دێنێتەوە  کوڕی زیاد بۆ یەزید، یەزید  دەست دەکات بەگریان و زۆر قسەی بە عوبێدوڵا دەڵێت :  بەدەم گریانەوە سەری موبارەکی حوووسێن  ئەشارنەوە لە  دیمەشق و  عوبێدوڵا دەکاتە دەرەوە ، دەست بەجێ هەواڵی ئالو بەیتی پێغەمبەری خوا دەپرسێت..
لێرەدا پرسیار ئەوەیە ؟ ئەی بۆ نایکوژێتیەزید  ئەو مەلعونە؟
لەبەر ئەوەی ترسی ئالو بەیتی هەیە لەبەردەستیانە ئەگەر  شتێك لە عوبێدوڵا بکات ئەوانیش لەوێ دیلەکانی ئالو بەیت شەهید بکەن و بۆیە بە زووترین کات "نعمانی کوری بەشیر" دەنێرێت کە بە زووترین کات ئالو بەیت بەگرێنتەوە بۆ مەدینە..  ئیبن و قوتیبیە ئەمەی ریوایەت کردوە.. دەفەرموێت(ويروي ابن قتيبة أنه لما أدخلوا رأس الحسين وأهله على يزيد بكى حتى كادت نفسه تفيض، وبكى معه أهل الشام حتى علت أصواتهم. وقال لحامله: "لقد كنت أرضى من طاعتكم بدون قتل الحسين، لعن الله عبيد الله! أما والله لو أني صاحبه لعفوت عنه، فرحم الله الحسين! ثم أمر بإنزال أهله في داره، وأمر لهم بما يصلحهم، وكان لا يتغذى ولا يتعشى إلا عليٌّ معه، ثم جهزهم وسيَّرهم إلى المدينة مع أناس صالحين. ولما أرادوا الخروج دعا عليًّا فودعه، وقال: أما والله لو أني صاحبه ما سألني خصلة إلا أعطيتها إياه، ولدفعت عنه الحتف بكل ما استطعت، ولو بذلت بعض ولدي، ولكن الله قضى ما رأيت، فكاتِبني، وأنْهِ إليَّ كل حاجة تكون لك".)..

ئەم مێژووە بە دورودرێژی کتێبەکان باسیان لێوەکردوە سەرچاوەکانی شیعەش دان بەوەدا دەنێن کە یەزید  ئاگای لە شەهید کردنی حووسێن نیە رەزامەندی خوای لێبێت.. بۆ نمونە  موقتدا سەدر بە ئاشکرا دانی پێدادەنێت لە  گۆنگریەکدا لە کەربەلاء  کەیەزید پەیوەندی نیە بە شەهید کردنی  ئیمام حوووسێن فەرموون  خۆتان گوێ لێبگرن..


ئەمەش هەر دیکۆمنتێکی ترە لە بەڵگەنامەکانی شیعە کە خۆیان دانی پێدادەنێێن کە یەزید ئاگای لە شەهید کردنی حووسێن نیە رەزامەندی خوای لێبێت..
http://www.dd-sunnah.net/forum/showthread.php?t=79451

 پرسیار لێرەدا ئەوەیە.. ئەی کێ حوسێنی شەهید کرد.. ؟
-  یەکەم تاوانبار عوبێدوڵای کوری زیادە.. لە دوای دەرکردنی لە قەسری خیلافەت لای یەزید  دوایی مانگێك مارێك بە ئاشکرا لە بەرچاوی هەموو سەربازو پاسەوانەکانیدا  پێوەیداو کوشتی هەموو گۆشتەکەشی خوارد .. بێ ئەوەی کەس بتوانێت بڕوات بەلایدا..!
-   تاوانباری دووەم شەمری کوڕی ذولجەوشەنە.. ئەویش شێت بوو بە بازاڕی کوفەدا دەگەڕاو پیسای خۆی دەخواردو   تا لە کۆتایدا بە هەلاکەت چوو..! لەعنەتی خوایان  لێبێت..
-  سێیەم تاوانبار سینانە..، ئەویش   شەوێك لەدەرەوە  دەگرێتەوە سەگ دەیخوات  .. هەموو ئەم رووداوەنە مانگێك لە دوای شەهید کردنی حووسێنی نەبرد هەموو بەو دەردەنە رۆشتن خوای گەورە تۆڵەی لێکردنەوە، بەڵام سەرجون ، لە هیچ مێژوویەکدا ناوی نەهاتۆتەوە دوای ئەورووداونە پێدەچێت گەڕابێتەوە بۆ ووڵاتی بێزەنتی (رۆم)..

ئەمە رووداوە راستەکەی کە گێراومەتەوە لە لە مێژوە دیارەکانەوە..
پرسیارێکی تر دێتە پێشەوە، خەڵکێك لەوانەی بڵێن ئەی بۆ  خەڵکێکی بێوویژدان قسە بە یەزید دەڵێت: تەنانەت بە کافر ناوی دەبەن.. ئایا ئەمە جائیزە..؟
 شیکاری ئەم باسە:
 لەسەردەمی یەزیدا  دووکەس رووداوەکانیان نوسیوەتەوە، تەبەری و بەلازەری  کە هەردووکیان  لەو سەردەمەوە نزیك بوون ئەو سەردەمیش بەهۆکاری تراژیدیاو کارەساتەکە و دژی بنەماڵەی ئەمەوی  زۆربەی زۆری شیعە ریواتەکانی نوسیوەتەوە، سەردی  تەبەرو بەلازەری هەردوکیان موعەن عەنە ..واتا بە راویوە هێناویانە، کە زۆربە زۆری سەندەکانی درۆن ، نەك- لاوازن- بەڵکو- هەر درۆنن، بۆنمونە  لە تەبەریدا ١١٣ باسی مێژووی  باس لەسەر شەهید بوونی ئیمام حوووسینە دەکەن  ٩٩ نۆ فەرمودەیان .. نەك هەر لاوازن بەڵکو درۆزن و خاوەنەکانی هەمووی خەڵکی نادیارو درزۆنەکانن، ١١  باسی تریان لاوازەو سەندەکانی واقیدی و خەڵکی ترن.. مایەوە سێ باسی راست کە تێدا تۆمار کراوە.. تحقیق د. راغب السرجانی.
یاخود لەسەر ژیانی یەزید باس لەوەدەکات  مەی خۆرو هەمیشە خەریکی ئافرەت و نویژی نەکردوە خاوەنی میمون بووە ..هەندیك قسەی نەشیاوی تر..
بەڵام هەموو مێژوونوسان  تەنانەت ئیبنو تەیمەیەش ئەوە بەدرۆ دەخاتەوە کە کافرو فاجرو خراپەکار و فەرمانی کردبێت بەکوشتنی حوووسین  ڕەزامەندیخوێ لێبێت..(قال شيخ الاسلام رحمه الله تعالى.. وَكَانَ مِنْ شُبَّانِ الْمُسْلِمِينَ ؛ وَلَا كَانَ كَافِرًا وَلَا زِنْدِيقًا ؛ وَتَوَلَّى بَعْدَ أَبِيهِ عَلَى كَرَاهَةٍ مِنْ بَعْضِ الْمُسْلِمِينَ وَرِضًا مِنْ بَعْضِهِمْ وَكَانَ فِيهِ شَجَاعَةٌ وَكَرَمٌ وَلَمْ يَكُنْ مُظْهِرًا لِلْفَوَاحِشِ كَمَا يَحْكِي عَنْهُ خُصُومُهُ . وَجَرَتْ فِي إمَارَتِهِ أُمُورٌ عَظِيمَةٌ : - أَحَدُهَا مَقْتَلُ الْحُسَيْنِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَهُوَ لَمْ يَأْمُرْ بِقَتْلِ الْحُسَيْنِ وَلَا أَظْهَر الْفَرَحَ بِقَتْلِهِ ؛ وَلَا نَكَّتَ بِالْقَضِيبِ عَلَى ثَنَايَاهُ - رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ - وَلَا حَمَلَ رَأْسَ الْحُسَيْنِ - رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ -) ئەمەش لە مجموع الفتاوی دا هاتووە..
لەوانە لە هەمووی گرنگتر ئەویە کە برا حووسێن شاهیدی بۆ ئەدات کە پیاو چاك بووە و دیندار.. بەناوی محمدی کوری عەلی کوڕی ئەبوتالیب ناسراوە  بە  ئیبنو حەنەفیە، کە باسی یەزید دەکات دەڵێت: ئیماندار بووە من لەگەڵی ژیاوم بەدوای سوننەتەوە بوو دوور بوە لە مەی خواردن و کاری خراپە و مەیمونی نەبووە و نوێژەکانی ڕێك وپێك کردوە ، موجهاید بووە ئەمەش دەقی فەرمودەکەی.. کەدێن دەیانەوێت باسی یەزید لێبپرسن.. زۆربەی مێژوەکانی تۆماریان کردوە .. ئیبنو کەسیر و ئیبنو ئەسیرو ئیبن و عەرەبی و تەبەریو بەلازەری..هتد
(ولما رجع وفد أهل المدينة من عند يزيد مشى عبد الله بن مطيع وأصحابه إلى محمد بن الحنفية، فأرادوه على خلع يزيد فأبى عليهم، فقال ابن مطيع: إن يزيد يشرب الخمر، ويترك الصلاة، ويتعدى حكم الكتاب. فقال لهم: ما رأيت منه ما تذكرون، وقد حضرته وأقمت عنده فرأيته مواظبًا على الصلاة، متحريًا للخير، يسأل عن الفقه، ملازمًا للسنة. قالوا: فإن ذلك كان منه تصنعًا لك. فقال: وما الذي خاف مني أو رَجَا حتى يظهر لي الخشوع، وأطلعكم على ما تذكرون من شرب الخمر؟ فلئن كان أطلعكم على ذلك إنكم لشركاؤه، وإن لم يكن أطلعكم فما يحل لكم أن تشهدوا بما لا تعلمون.
قالوا: إنه عندنا لحق وإن لم يكن رأيناه. فقال لهم: أبى الله ذلك على أهل الشهادة، فقال: {إِلاَّ مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ} [الزخرف: 86]، ولست من أَمْرِكم في شيء. قالوا: فلعلك تكره أن يتولى الأمر غيرك، فنحن نوليك أمرنا. فقال: ما أستحل القتال على ما تريدون عليه تابعًا ولا متبوعًا. قالوا: فقد قاتلت مع أبيك. فقال: جيئوني بمثل أبي أقاتل على ما قاتل عليه. فقالوا: فمُرِ ابنيك أبا القاسم والقاسم بالقتال معنا. قال: لو أمرتهما قاتلت. قالوا: فقم معنا مقامًا تحضُّ الناس فيه على القتال. قال: سبحان الله! آمر الناس بما لا أفعله ولا أرضاه؟! إذًا ما نصحت لله في عباده. قالوا: إذًا نُكْرِهُك. قال: إذًا آمر الناس بتقوى الله، ولا يرضون المخلوق بسخط الخالق.
لما رأى محمد بن الحنفية الأمور تسير في الاتجاه الذي لا يريده، وبدأ يظهر له سوء عاقبة تصرفات المخالفين له من أهل المدينة حينما ترامي إلى الأسماع قدوم جيش أهل الشام إلى المدينة، قرر ترك المدينة وتوجه إلى مكة، وسار أهل بيت النبوة على هذا المنوال ولزموا الطاعة، ولم يخرجوا مع أهل المدينة ضد يزيد؛ فعلي بن الحسين بن علي بن أبي طالب لم يخرج مع أهل المدينة ولزم الطاعة ليزيد.)  
 لێرەدا  پرسیار ئەوەیە .. ئەی زانایەکی وەك ئیبنو جەوزی چۆن ئەو هەموو قسەی پێدەڵێت..؟

وەك  ئیبن کەثیر دەڵێت: مێژووی ئەمەوەیەکان زۆر بەخراپ باسکراوە، دوای ئەوانیش نوسراوتەوە زیاتر لەسەردەمی عەباسیەکان کە زۆر رقیان لە ئەمەوی بووە نوسراوەتەوە، پاشان کارەساتەکەی  ئیمام حووسێن ئەوەندە بە سۆ بووە کە وایکردوە خەڵکی زۆر جار دادپەروەریش لەدەست بدات..
ئەم زانیانەش.. بەتاوانی دەزانن قسە ووتن بە یەزید و دەبێت رەحمەتیشی بۆ بنێرێت..
لەوانە :ئیمام غەزالی ، ئیبن وسەڵاحی شارەزوری ،ئیبنو عساکر .. لە کتێبی (قید الشرید من اخبار یزید) باس کراوە
لەم لینکەدا زیاد لە دەیان زانا  باسیان  لە باشەی معاویە کردوە
http://www.dd-sunnah.net/forum/showthread.php?t=140862

 لە زانیانی کورد : مامۆستامەلا کەریم  و  مەحوی  بە شیعر باسی دەکات و مەولەویش بەهەمان شێوە باسی دەکات کە جائیز نیە قسەی پێبوترێت، هەروەها مامۆستا مەلا کەریم دەفەرمویت ئیسپات نیە کە یەزید دەستی هەبوبێت لە شەهید کردنی حووسێن..


 مەحوی دەفەرموێت...

لەعنەت مەکە برا لەیەزید و رەوانییە
شەرعا کە ئێمە مل کەچی شیری شەریعەتین .

لێرەدا شیکاریەکی تر دەخەمە روو ئەوییش ئەوەیە .. کە لە هیچ مێژوویەکدا نەهاتەوە لە دوای شەهید کردنی حوسێن ..یەزید  رووی خۆشی دەربریبێت، تەنانەت دەڵێن  هۆکاری مردنیشی دەگرێتەوە بۆ خەفەت خواردنی لە شەهید کردنی حووسێن لە ساڵی ٦٠ کۆچی فەرمانڕەوای کرد تا ٦٤ واتا چوار ساڵ خەلیفە بووە.. لێرەدە دەپرسین کام هاوەڵ لە هاوەڵانی پێغەمبەری خوا قسەیان بە یەزید  ووتوە؟..
خەڵکێك دەپرسن جا هاوەڵان ئەوسەردەمە مابوون..؟ بەڵێ بە دڵنیایەوە بە هەزاران هاوەڵی پێغەمبەری خوا لە ژیاندا بوون کۆتای هاوەڵی پێغەمبەری خوا لە ساڵی ١٠١ کۆچی وەفات دەکات ئەویش ناوی طفیل ە .. لە هیچ جێگایەکدا نابینی یەك هاوەڵ قسەی بە یەزید ووتبێت، تەنانەت زەمیشیان کردبیت..
کەواتە لێرەدا ماوەتەوە بڵێم یەزید پەیوەندی نەبووە  بەفەرمنکردن بە شەهید کردنی حوووسێنی کوڕی عەلی رەزامەندی خوای لێبێت..
پاشان دێمە سەر باسی  عەبدوڵڵای کوڕی زوبیرو گەمارۆی مەککەو مەدینە.. گومانی تێدانیە مەدینە  شەری زۆر تێدانەکارا تەنها لە دەوروپشتی شاردا کرا و دوای هەموو بەیعەتدارایەوە بەیەزید ، هاوەڵان هەموو لەگەڵ یەزید بوون لە شاری مەدینەدا بۆ ئەوەی ریزو کۆمەڵی موسڵمانان تێك نەچێت، بیعەتیان بۆ یەزید  بە رەوا دەزانی.. پاشان راستە کەعبە بەر مەنجەنیقدار و جەنگ کرا بەڵام، لەوکاتەدا یەزید وەفات دەکات  جەنگ کۆتای پپێدێت.. لێرەدا ئەوەی کە گرنگە باسی بکەم  ئەوەیە کە شیعەو مەعتزیلە هەردوولایان ئەم رووداوەیان گەورەکردوە کە  پێناچیت خەڵکێکی زۆری تێدا کوژرابێت، صەلابی  دەڵێت :  هەموو درۆ و هەڵبەستراوە کە گوایە ئافرەتی موسڵمان حوورمەتی هەتک کراوە براوە بە کەنیزەك و خەڵکێکی زۆر کەم کوژراون کە بە پەنجەی دەست هەژمارد دەکرێن، چونکە نە تەبەری و نە بەلازەری کە لەوسەردەمەدا ژیاون هیچیان نەقڵ نەکردوە بە راست و دروستەوە..! ئەمەش دەقی ووتەکەی الصلابی یە..
(أما ما ذُكِرَ حول انتهاك الأعراض أثناء وقعة الحرة فيقول د. علي محمد الصلابي: لم نجد في كتب السنة أو في تلك الكتب التي أُلِّفَتْ في الفتن، وكذلك لم نجد في المصدرين التاريخيين المهمين عن هذه الفترة وهما (الطبري والبلاذري) أي إشارة لوقوع شيء من ذلك، وهما قد اعتمدا على روايات الإخباريين المشهورين مثل: عوانة بن الحكم، وأبي مخنف لوط بن يحيى الشيعي، وغيرهما.)..
کۆتای قسەم بەوە دێنم..  بۆ کەس لەعنەت لە  عوبێدوڵای کوری زیادو ذولجەوشەن و سینان و سەرجۆن .. ناکات.. لەعەنەتی خوایان لێبێت، بۆ یەزیدی کوڕی معاویە رەحمەتی خوای لێبێت؟ هەست ناکەن ئەمە دەچێت گیرفانی  ووڵاتی شیعەنشینی ئێرانەوە..؟.