چه‌ ند ئامۆژگارییه‌ كی‌ په‌ روه‌ رده‌ یـــی‌ بۆ هه‌ موو دایكێكی‌ سه‌ ركه‌ وتـــوو
23/06/2013 نوسەر: bzavpress

چه‌ ند ئامۆژگارییه‌ كی‌ په‌ روه‌ رده‌ یـــی‌ بۆ هه‌ موو دایكێكی‌ سه‌ ركه‌ وتـــوو


هه‌ ندێك جار دایك هه‌ ڵس و كه‌ وت ومامه‌ ڵه‌ ی‌ وا ده‌ كات یان قسه‌ گه‌ لێك ده‌ كات به‌ رانبه‌ ر به‌ منداڵه‌ كانی‌ كه‌ دواتــــر لێی‌ په‌ شــــیمان ده‌ بێته‌ وه‌ ,وا هه‌ ست ده‌ كات كه‌ له‌ ده‌ ره‌ نجامـــــی‌ هه‌ ڵس و كه‌ وتی‌ و مامه‌ ڵه‌ ی‌ خراپی‌ منداڵه‌ كانه‌ وه‌ وه‌ كو دایكێ و به‌ خێو كه‌ رێكی‌ سه‌ ركه‌ وتوو  مامه‌ ڵه‌ی‌ نه‌ كردووه‌.ئه‌ مه‌ ش كۆمه‌ ڵه‌ ئامۆژگارییه‌ كه‌ كه‌ یارمه‌ تیت ده‌ دات له‌ وه‌ ی‌ سه‌ ركه‌ وتــــوو بیت له‌ په‌ روه‌ رده‌ كردن و دوچاری‌ په‌ شــــیمانی‌ نه‌ بیته‌ وه‌ :
1_له‌ منداڵه‌ كه‌ ت تێ‌ بگه‌ :تێگه‌ یشتنی‌ ڕاستییه‌ سه‌ ره‌كییه‌ كان  له‌ ڕێگه‌ ی‌ ســــروشتــــی‌ منداڵانه‌ وه‌  بابه‌ تێكی‌ دوور و دریژه‌ و له‌ م چه‌ ند دیڕه‌ دا باس ناكرێن,به‌ لاَ م ئه‌ وه‌ بزانه‌ كه‌ مندالاَن نازانن و هه‌ گیــــز مه‌ به‌ ستیان زیان گه‌ یاندن نییه‌ چه‌ ند پێچه‌ وانه‌ ی‌ ئه‌ وه‌ ش ده‌ كه‌ وت,كه‌ وه‌ كو خویه‌ ك هه‌ میشه‌ حه‌ زیان له‌ جووڵه‌ یه‌  و ڕاستی‌ لای‌ ئه‌ وان هه‌ ڵوه‌ شانه‌ وه‌ و شیكردنه‌ وه‌ یه‌ نه‌ ك پیكه‌ وه‌ نان و دروستكردنه‌ وه‌ .پێویستی‌ به‌ رده‌ وامیان بریتییه‌ له‌ جووله‌ و یاری‌ كردن و گه‌ مه‌ ی‌ بی‌ رده‌ وام تا خه‌ و ماندویان ده‌ كات,مندلاَن هه‌ میشه‌ له‌ بیر چوونه‌ وه‌ یان هه‌ یه‌ ,واتا زوو  شت له‌ بیر ده‌ كه‌ ن ,و كاتی‌ زۆریــــان پێویسته‌ تاكو فێری‌ ئه‌ و یاسا و بنه‌ مایانه‌ بن كه‌ تۆ زۆر به‌ ساده‌ یی‌ ئه‌ نجامیان ده‌ ده‌ ی‌ .

2_ئامـــاده‌ كردنی‌ ماڵ:ئاماده‌ كردنــــی‌ ماڵ و پیداگری‌ و هه‌ وڵدان بۆ بچووكردنه‌ وه‌ ی‌ قه‌ باره‌ ی‌ ئه‌ و كرفتانه‌ ی‌ كه‌ ئه‌ گه‌ ری‌ ڕودانیان هه‌ یه‌ به‌ پێی‌ تواناوه‌ كو: هه‌ ڵگرتنی‌ ئه‌ و كه‌ ره‌ ستانه‌ ی‌ ئه‌ گه‌ ری‌ شكاندنیان هه‌ یه‌ ,كرێم و كه‌ ره‌ سته‌ زیان به‌ خشه‌ كان,داخستنی‌ ده‌ رگای‌ ژووری‌ چێشت لێنان و حه‌ مام و هه‌ ڵگرتنی‌ ڕاخه‌ ر و داپۆشینی‌ كه‌ ره‌ سته‌ كان بۆ خۆ پاراستن له‌ ووتنی‌:دوور بكه‌ وه‌ ....بوه‌ سته‌ ......ووریا به‌ .......نه‌ كه‌ ی‌ .....ئه‌ وه‌ ش به‌ ئاماده‌ كردنی‌ جێگه‌ ی‌ پێویست و كه‌ ره‌ سته‌ ی‌ یاری‌ كردن بۆ منداڵه‌ كان.

3_لێكدانه‌ وه‌ ی‌ باش و ئیجابی‌ له‌ گه‌ ل نه‌ فسی‌ خۆت دا : وینه‌ ی‌ كه‌ سێتی‌  منداڵه‌ كه‌ ت  ,خو ڕه‌ وشتی‌, و مامه‌ ڵه‌ ی‌ له‌ كاتی‌ پێگه‌ یشتنی‌ دا كه‌ تۆ خه ونی‌ پێوه‌ ده‌ بینیت له‌ و منداله‌ ت دا و چۆنێتی‌ بره‌ و پێدانی‌ و په‌روه‌ رده‌ كردنی‌ پاشان له‌ گه‌ ل خۆت لێكدانه‌ وه‌ و گفتو گۆ بكه‌ و له‌ گه‌ ڵ باوكی‌ منداڵه‌ كه‌ ش بدوێ‌ سه‌ باره‌ ت به‌ و ڕێ‌ و شوێن و هه‌ ڵس و كه‌ وتانه‌ ی‌ كه‌ پێویسته‌ له‌ مه‌ و دوا له‌ گه‌ ڵ منداڵه‌ دا مامه‌ ڵه‌ ی‌ پێی‌ بكه‌ ن .

4:هه‌ ندێك سنوور كه‌ ناكرێت ببه‌ زێنرێت:لیره‌ ش دا ده‌ بێت هه‌ ندیك سنوور و بریاری‌ په‌ روه‌ رده‌ یی‌ له‌ سه‌ ر خۆمان جێ‌ به‌ جی‌ً بكه‌ ین و ببیته‌ بڕیار و مل كه‌ چی‌ جی‌ به‌ جی‌ كردنیان بین ئه‌ ویش ئه‌ وه‌ یه‌ كه‌ سزادانه‌ له‌ كاتی‌ هه‌ ڵچوون دا  ,به‌ تایبه‌ تی‌ سزای‌ لێدان ,یان به‌ سوك ته‌ ماشاكردنی‌ له‌ كاتی‌ قسه‌ كردن و شوبهاندنی‌ به‌ منداڵی‌ دیكه‌ و گومان دروست كردن له‌ خۆشویستنی‌ دا.

5_دروستكردن و به‌ هه‌ مهێنانی‌ ناوه‌ رۆك :یارییان له‌ گه‌ ڵ بكه‌  و ِرێكخستنی‌ نێو ماڵ و كات و سروشتی‌ ئه‌ و خواردنه‌ ی‌ پیشكه‌ ش به‌ مندالاَن ده‌ كرێت و كاته‌ كه‌ ی‌ ,وراهێنانیان له‌ یاسا و داب و نه‌ ریته‌ جوانه‌ كان  و به‌ خشینی‌ دیاری‌ بچووك له‌ به‌ رانبه‌ ر هه‌ ر ره‌ فتارێكی‌ جوان كه‌ جێ‌ به‌ جێی‌ ده‌ كات   و دیاری‌ گه‌ وره‌ تر بۆ خو ڕه‌ وشت و ڕه‌ فتاری‌ جوانتر و شێوازی‌ مامه‌ ڵه‌ ی‌ شیاوتر..