جیهانیكی شاراوه له ناسینی زمانی چاوه كان دا: زمانی چاوه كان لایه نی نه گۆر و گۆراوی هه یه ،گۆرانكارییه ك كه په یوه سته به هه لچوونه كان و قسه كردن به زمانی بی ده نگ(صامت).له باره ی ئه و شتانه ی له ناخدایه،هه روه ها كۆمه له بابه تیكی جیگیر له باره ی خوی نه گۆر كه له و كه سه دایه و پیی ده ناسریته وه و به چاوه كانی دا ده رده كهه‌ ویت به چاكی و خراپی ،زۆر جار زمانی چاوه كان به (ده روازه كانی روح )ناوده بریـــــت،چونكه ده توانیت ئاماژه ی زۆری شاراوه بدركینیت...
 بۆیه كاتیك كه سانیك چاویلكه ی ره ش له چاو ده كه ن كه بۆ ریگریكردنه له وانی تا نه توانن ئاماژه كانی چاو بخویننه وه ،ئه وه یه كه وا ده كات كه سانی شه ره نگیز(عصابه‌)ه كان چاویلكه ی ره ش و تاریك له چاوكه ن كه ده یانه ویت وه ك كه سایه تییه كی به هیز ده ركه ون له هه ندیك كات دا . مرۆڤ توانای ئه وه ی هه یه به ئاماژه ی چاوه كانی ئه وه ی ده یه ویت بیدركینیت ،به لام ناتوانیت ئاماژه به ده ربرینه كانی بكات له ریگه ی چاوه وه .بۆ نموونه كاتیك دوو چاری بارودۆخیكی ناخۆش ده بیته وه و دلگران ده بیت ده توانیت جله وی زمانی بگریت كه قسه بكات یان بی ده نگ بیت ،به لام ناتوانیت ریگه له و فرمیسكه بگریت كه به چاوه كانیدا دیته خواری یان هه ستی غه مباری بشاریته وه .. بۆیه چاو به شیكی گرنگ و كارای په یوه ندییه جیاوازه كانی نیوان تاكه كان له خۆ ده گریت.و بووه به خاوه نی ئه و زمانه بی ده نگه ی جه سته بیت كه یارمه تیده ر بووه بۆ پته وكردنی په یوه ندی بی ده نگ له گه ل خودی مرۆڤه كان دا . 

1)چاو و شاردنه وه :هه ندیك جار چاو شتیكی جیاواز له وه ی ناخ ده لیت كه زمان ناتوانیت و ئاشكرای بكات،بۆ نموونه زۆریك له قوتابیانی زانكۆكان كاتیك رقیان له ئه ندامیكی ده سته ی وانه بیژی ده بیته وه به لام وا مامه له ی له گه ل ده كات وه ك ئه وه ی خۆشی بویت،واتا رق ده شاریته وه و خۆشه ویستی ده نوینی . _شیوه ی چاو له كاتی شاردنه وه دا ..چاو به جۆریك ده بیت كه ناوه مدی ده بیت و توانای روانینی نییه بۆ ئه و كه سه ی شته كه ی لی شاردۆته وه بۆ ماوه یه كی زۆر بۆیه چاوه چاو ده كات و ئه ملا و ئه ولا ده كات.
 2)چاو و سه رسامبوون:زۆر جا ر كاتیك سه رسام ده بیت له شتیك و به لاته وه سه یر ده بیت له چاوه كان دا ده ر ده كه ویت پیلۆی چاوه كان كه میك بۆ سه ره وه ده بیت و به تاسه وه ده روانیت

 3)چاو و هه ست كردن به هه له :زۆر له ئیمه هه له ده كات و هه ست به هه له كردن ده كات،به لام كه م كه س پاساو بۆ هه له كانی دینیته وه ،بۆیه ئه گه ر توانای پاساو هینانه وه مان نه بیت ئه وه چاو توانای شاردنه وه ی نییه . له كاتی هه ست به تاوانكردن دا چاوه كان بۆ خواره وه ژیر ده بنه وه و و ته ماشای خواره وه ده كه ین ،و ئه گه ر هه له یه كی گه وره ت كردبیت به رانبه ر یه كیك هه ر ته ماشای ناكه یت. 

4)چاو و ئیره یی بردن(الحسد):چاو رۆلی به رچاو ده بینیت له ئیره یی بردن دا و له ره حم و میهره بانی خوای تعالی ه وه كه هه موو چاوه كان توانای ئیره یی بردنیان نییه .. شیوه ی چاوی كه سی ئیره یی (حاسد):چاویكی به هیز و نه گۆر كه زۆر به دیققه ته وه ده روانیت بۆ شته كان كه ئیره یی پی ده كات و بۆ ماوه ی زۆر ته ماشای ده كات به بی چاوتروكان،له به ر هیز و توانای ئه م چاوه ناتوانیت زۆر تیی بروانیت.

 5)چاو و درۆكـــردن :ئه وه ی زیاتر كه سی درۆزن شه رمه زار ده كات چاوه كانیتی ،چونكه چاو را هاتوون له سه ر راستی ووتن به فیتره ت . له كاتی درۆكردن دا چاوی كه سی درۆزن نیمچه كراوه ده بیت و زۆر چاو ده تروكینیت،و زیاتر بۆ لای چه پ ده روانیت.

 6)چاو و خۆشـــه ویستی :چه ند مه زنه خۆشه ویستی ئه گه ر له دلیكی پاك و بی گه رده وه بیت و له چاوه كان دا ده ركه ویت ،كه زۆر جار بزه ی پیوه دیاره له كاتی بینینی خۆشه ویست دا ،كه به تایبه ت له سه ره تای دروست بووندا بیت ،و زۆر جار چاوه كان بۆ خواره وه دا ده گریت و بۆ سه ره وه به جووله یه كی یه كسان و تیبینی نه كراو مه گه ر زۆر لیی وورد بیته وه .

 7)چاو و نیگه رانی و غه مباری:نیگه رانی شتیكی هه میشه یی یه له مرۆڤدا ،مرۆڤیك نییه كه دووچاری ناخۆشی نه بوبیته وه ،ره نگه مرۆڤ ئه م هه سته بشاریته وه ،و وا پیشان بدات كه دلخۆشه ،به لام چاوه كان هه میشه خاوه نه كه ی ده خاته درۆ وه و راستییه كان ده لیتو دلته نگی پیشان بدات.له كاتی هه ستكرن به غه م و ناخۆشی دا برژانگه كانی خواره وه بۆ سه ره وه ده بن و زۆر جار فرمیسك به چاوه كان دا دیته خواری له م كاتانه دا ...