لێژنەی باڵای فتوا: سروودی ئەی رەقیب شتێكی تێدا نییە كوفر‌و دژە ئایین بێت 

لێژنەی باڵای فەتوای هەرێمی كوردستان روونكرنەوەیەك لەسەر سروودی نیشتمانی ئەی رەقیب بڵاودەكاتەوەو رایدەگەیەنێت، سروودەكە هیچ شتێكی تێدا نییە كوفر و دژە ئایین بێت، پێشنیازیش دەكات لایەنە پەیوەندیدارەكان بگەڕێنەوە سەر دەقە ئەسڵیەكەی.

دوای ئەوەی لە یەكەم دانیشتنی خولی چوارەمی پەرلەمانی كوردستان چەند پەرلەمانتارێك بەبیانووی ئەوەی كوفری تێدایە، لەبەر سروودی نیشتمانی ئەی رەقیب هەڵنەسانەوە، مشتوموڕ لەسەر سروودەكە دروست بوو و لەسەر ئاستی شەقامی كوردی ‌و ناوەندە فەرمییەكانیش دەنگدانەوەی لێكەوتەوە، لێژنەی باڵای فەتوای كوردستانيش لە روونكرنەوەیەكدا  كە ئەمڕۆ سێشەممە بڵاويكردووەتەوە، ئاماژە بۆ ئەوە دەكات، دەستەواژەی (ئەی رەقیب) مانای (خالق – پەروەردیگار) ناگەیەنێت، بەڵكو مەبەست (دوژمن) یان (ناحەز) یان (حەسوود)ە، ئەمەش لە دیوانی چەندان شاعیری كلاسیكی كورد وەك (نالی، كوردی، زێوەر) بەكار هاتووە.

سەبارەت بە (دینمان‌ و ئایینمان هەر نیشتیمان) ئەوەی زیاتر گومانی دروستكردووە، لە روونكرنەوەكەدا هاتووە "هاتنی وشەی (هەر)ە، كە هەندێكجار بەوە مانای دەكرێتەوە، كە ئایینی ئێمە تەنها نیشتمانە، بەڵام لە راستیدا دوای گەڕانەوەمان بۆ دەقە ئەسڵیەكە‌و، هەروەها بەپێی روونكردنەوەی ئەكادیمیای كوردی وشەی (هەر) لە دەقە ئەسڵیەكە نییە، ئەمەش بەمەبەستی خۆشەویستییەكی یەكجار زۆر بەكارهێنراوە‌و، لە دەقە ئیسلامیەكانیش هاوشێوەی زۆری هەیە، كە واتە ئەسڵی شیعرەكە بەم شێوەیە: (دینمان ئایینمانە نیشتیمان)، ئەمەش بۆ ئەوەیە بڵێت: بەهێندەی دین ‌و ئاین نیشتمانمان خۆش دەوێ، چونكە خۆشەویستی نیشتمان بەشێكە لە ئیمان، مرۆڤی موسڵمان ئایینی خۆی خۆش دەوێت ‌و نیشتمانەكەشی خۆش دەوێت، روونیشە كە ئایین بەبێ‌ خاك ‌و وڵاتێكی ئارام بەباشی جێبەجێ‌ ناكرێت".

لە روونكرنەوەكەدا دوو لێكدانەوە بۆ دەستەواژەی (نایشكێنێ‌ دانەری تۆپی زەمان)  خراوەتە روو، یەكەم: مەبەست لە (تۆپی زەمان) چەكە، كە لەو سەردەمەدا بەهێزترین ‌و كوشندەترین چەكی شەڕ بووە.

دووەم: بەپێی ئەو دەقەی لە كتێبی مێژووی ئەدەبی كوردی هاتووە، دەقەكە بەم شێوە نییە، بەڵكو شیعرەكە دەڵێت: (نایڕمێنێ‌ دانەیی تۆپی زەمان). 

بەپێی روونكرنەوەكە، لە هەردوو حاڵەكەدا شاعیر دەیەوێت بەدوژمن بڵێت: ئەی دوژمن ‌و ناحەز: كورد هەر دەمێنێ ‌‌و ناڕوخێ‌ بەدەست ئەو وڵاتە زۆردارانەی كە تۆپی ئەم زەمەنەیان دروستكردوە‌و خەڵكی كوردی پێ دەترسێنن، هیچ تۆپ‌ و دانەیەك لەو تۆپانە ناتوانێ‌ كورد بڕمێنێ ‌‌و بیروخێنێ‌

دەقی روونكرنەوەكە:

بەناوی خوای بەخشندەی میهرەبان

ماوەیەكە مشتومڕێك لەسەر سروودی (ئەی رەقیب) دروستبوە‌و، لەسەر ئاستی شەقامی كوردی ‌و ناوەندە رەسمییەكانیش دەنگدانەوەی هەبووە، هەروەها لە چەند لایەنێكیشەوە وەكو پرسیار ئاڕاستەی لیژنەی باڵای فەتوای كوردستان كراوە‌، وەزارەتی ئەوقافی حكومەتی هەرێمی كوردستانیش بەنوسراوی ژمارە (184) لە (11/11/2013) بە رەسمی داوای رونكردنەوەی لایەنی شەرعی سروودەكەی لە لیژنەی باڵای فەتوا كردوە، بۆیە دوای لێكۆڵینەوە‌و بەدواداچوون لەگەڵ چەندان كەسایەتی ‌و ناوەندی رۆشنبیری بەتایبەتی ئەكادیمیای كوردی، بە پێویستمانزانی ئەم روونكردنەوەی خوارەوە بڵاوبكەینەوە‌و، لە روونكردنەوەكەشدا تەنها تیشكمان خستۆتەسەر لایەنە شەرعی‌ و ئایینیەكانی سروودەكە.

یەكەم: سەرەتا بەپێی نوسراوی ئەكادیمیای كوردی ژمارە (582) لە (13/11/2013) ئەم سروودە دانراوی (دڵدار)ی شاعیرە‌و، لەكاتی هەڵكردنی ئاڵای كوردستان لەكۆماری كوردستان بەئامادەبوونی چەندین مەلا‌و زانای ئاینی ‌و گەورە پیاوانی كۆماری كوردستان لە مهاباد ئەم شیعرە بەسروود وتراوە‌و هەمووشیان وەك (مارشی نەتەوەیی) لەبەری هەڵساونەتە سەرپێ‌.

دووەم: لەبەر ئەوەی ئەم شیعرە كۆمەڵێك گومان ‌و قسەی لێوە دروستبووە، بەپێویستی دەزانین تیشك بخەینە سەر چەند لایەنێكی شیعرەكە:

سەرەتا دەستەواژەی (ئەی رەقیب) مانای (خالق – پەروەردیگار) ناگەیەنێت، بەڵكو مەبەست (دوژمن) یان (ناحەز) یان (حەسوود)ە، ئەمەش لە دیوانی چەندان شاعیری كلاسیكی كورد وەك (نالی، كوردی، زێوەر) بەكار هاتووە.

سەبارەت بە (دینمان‌ و ئایینمان هەر نیشتیمان) ئەوەی زیاتر گومانی دروستكردووە، هاتنی وشەی (هەر)ە، كە هەندێكجار بەوە مانای دەكرێتەوە، كە ئایینی ئێمە تەنها نیشتمانە، بەڵام لە راستیدا دوای گەڕانەوەمان بۆ دەقە ئەسڵیەكە‌و، هەروەها بەپێی روونكردنەوەی ئەكادیمیای كوردی وشەی (هەر) لە دەقە ئەسڵیەكە نییە، ئەمەش بەمەبەستی خۆشەویستییەكی یەكجار زۆر بەكارهێنراوە‌و، لە دەقە ئیسلامیەكانیش هاوشێوەی زۆری هەیە، كە واتە ئەسڵی شیعرەكە بەم شێوەیە: (دینمان ئایینمانە نیشتیمان)، ئەمەش بۆ ئەوەیە بڵێت: بەهێندەی دین ‌و ئاین نیشتمانمان خۆش دەوێ، چونكە خۆشەویستی نیشتمان بەشێكە لە ئیمان، مرۆڤی موسڵمان ئایینی خۆی خۆش دەوێت ‌و نیشتمانەكەشی خۆش دەوێت، رونیشە كە ئایین بەبێ‌ خاك ‌و وڵاتێكی ئارام بەباشی جێبەجێ‌ ناكرێت.

سەبارەت بە دەستەواژەی (نایشكێنێ‌ دانەری تۆپی زەمان) ئەوەش مەبەست خوا نییە، بەڵكو دوو لێكدانەوەی بۆ كراوە:

یەكەم: مەبەست لە (تۆپی زەمان) چەكە، كە لەو سەردەمەدا بەهێزترین ‌و كوشندەترین چەكی شەڕ بووە.

دووەم: بەپێی ئەو دەقەی لە كتێبی مێژووی ئەدەبی كوردی هاتووە، دەقەكە بەم شێوە نییە، بەڵكو شیعرەكە دەڵێت: (نایڕمێنێ‌ دانەیی تۆپی زەمان).

لە هەردوو حاڵەكەدا شاعیر دەیەوێت بەدوژمن بڵێت: ئەی دوژمن ‌و ناحەز: كورد هەر دەمێنێ ‌‌و ناڕوخێ‌ بەدەست ئەو وڵاتە زۆردارانەی كە تۆپی ئەم زەمەنەیان دروستكردوە‌و خەڵكی كوردی پێ دەترسێنن، هیچ تۆپ‌ و دانەیەك لەو تۆپانە ناتوانێ‌ كورد بڕمێنێ ‌‌و بیروخێنێ‌.

بۆیە روونی دەكەینەوە، كە سروودەكە شتێكی تێدا نییە كوفر‌و دژە ئایین بێت ‌‌و، پێشنیاز دەكەین كە لایەنە پەیوەندیدارەكان بگەڕێنەوە سەر دەقە ئەسڵیەكەی، كە وشەی (هەر)ی تێدا نییە، هەروەك لە سەرچاوەكان هاتووە.

والسلام علیكم ورحمە الله وبركاتە
لیژنەی باڵای فەتوای كوردستان