ئەی مرۆڤ وەرن با ئازاد بین

 

خوای گەورە ئادامیرزادی بە ئازادی دروست کردوە هەموو کۆت پێوەندێکی لابردوە … کەچی زۆر جار خۆی خۆی بە کۆدپێوەندەوە دەبستێتەوە، ئەو ئازادیەی بۆ فەرهەم هاتوە لێیلائەدات..

 

ئەم باسە تەنها بۆ موسڵمانانە لە سەرچاوەی فکری گستیەوە سەرچاوەی نەگرتوە تا روکاری ئیسلامی باس بکەم بنەماکانی ئازادی رادەربرین ئازادی سیاسی و مافە ئازادیەکان لێرەدا بۆ موسڵمان و بێجگە ئەهلی ئیسلام باس بکەمە دەستە بەری بکەم بۆ خوێنەر، نەخێر بەڵکو ئەم ئازادیە تەنها پیوەستە بە مرۆڤی موسڵمانان تەنها موسڵمانیش لەم ئازادیە تێدەگات بێجگە لەو ئاستمە خەڵکی تر هەست بەو ئازادیە بکات تەنها ئەگەر لەم ئازادیە خۆت رانهێنیت ئەو دەچیتە زیندانەوە ئەویش زیندانی دنیاو لە ناو دنیادا زیندانی ئینفرادیە .

 

 

چۆن؟

 

 

ئەو زیندانە یاخود ئەو سەدنەوەی مافی ئازادیە بریتیە لە ((تاوان))

 

جا کەواتە لێکۆڵینەوەکەم لێرەوە دەست پێ دەکات.. ئەویش خۆ ئازاد کردنەو لە تاوان کورد زۆر جوان ئەم قسەیەی هێناوە کاتێك ئەگەر تاوانێك دەکات بەرانبەر بە کسێك هەست دەکات تەوقێك یاخود بە کۆتو زنجیرو کەلەپچە بەستوتەوە، ئیتر بۆ دواجار روو دەکاتە ئەو کەسەی کە ناحەقی بەرانبەر کردوە داوی ئازادی لێ دەکات پێ دەڵێت گەردنم ئازاکە..

 

 

گەردنم ئازادکە..

 

تاوان وا دەکات کە تەنانەت خەڵکی توشی ئیفلیجی دڵو دەرون دەکات، لێرەدا پێش ئەوەی لێکۆڵینەوەکە دەرئەنجامەکەی بخینە روو چەند تابلۆیەك دەخەمە پێش چاو تا ئەو کاتە باشتر لەم لێکۆڵینەوە تێبگەین کە دوو بەشە بەسی یەکەم میژووە بەشی دوەمی فیکرە ئیسلامیە..

 

 

دەست پێك لێکۆڵینەوەکە لەگەڵ ئەبوبکری سەددیق و رەبیعەی کوڕی کەعبی ئەسلەمی ڕەزای خوا لە هەردوکیان بێت..

 

رۆژێك لە نێوانی زەویەکی ئەبوبکرو رەبیعەدا باسێك لەسەر دارخوارمایەك دەکەوێتە نێوان هەردو هاوەڵي بەرێزەکە رەزامەندی خوایان لێبێت..

 

ئەبوبکر ووتەیەك بە رەبیعە دەڵێت زۆری پێناخۆش دەبێ..

 

ئەوەندە بە ئەدەب بوە ووتەکەیش لە فەرمودەکەدا ناهاتوە کە چی پێووتوە ئەبوبکر..

 

ئینجا بە ئەبوبکر دەفەرموێت: دڵم ئازاری پێگەیشت لەو قسەی کە پێت ووتم.

 

ئەبوبکر دەڵێت (گەردنم ئازاکە)!! قسەکەم پێبڵێرەوە بۆ ئەوەی وەك یەك بین..

 

ڕەبیعە دەڵێت: کاری وا ناکەم

 

ئەبوبکر بە تورەیەوە دەڵێت: ئەگەر پێم نەڵێیتەوە دەچم بە پێغەمبەر دەڵێم (صلی للە علیە وسلم) کە قسەم پێناڵێتەوە..

 

هەڵوێستیك بۆ ئەم فەرومودەیە..

 

لێرەدا هەموو دەزانین کە ئەبوبکر لە دوای پێغەمبەران سەلامی خوایان لێبێت بەرێرترین مەخلوقە، پاشان وەزیری یەکەمی سەروەرمان بوە لەدوای پێغەمبەر کەسایەتی یەکەمی ئیسلامە.. پێغەمبەر(صلی للە علیە وسلم) دەفەرموێت ئیمانی ئەبوبکر لە تای ترزوێك و ئیمانی ئومەتەکەم لاتایەکی ترازوی تردا ئیمانی ئەبوبکر قورس ترە!

 

دەی توانی هەرگوێنەداتێ ، لە کاتێکدا ئەم هاوەڵە بەرێزەی پێغەمبە(صلی للە علیە وسلم)ر لە ئەهلی(سوفە) بوە خزمەتکاری پێغەمبەر بوو کەچی ئەوندە جەخت دەکاتەوە کە قسەکەی پێبڵێتەوە.. چونکە بە تاوان مرۆڤ کۆت بەند دەکرێت، بۆیە رەبیعە دەڵێت دەچم بۆ لای پێغەمبەر شکاتت لێ دەکەم نەك لەسەر ئەوەی قسەی پێووتوە بەڵکو لەسەر ئەوەی کە قسەکەی پێناڵێتەوە..

 

خەڵکەکەیش لەوێدا هەموو پشتگیری ڕەبیعە دەکەن دەڵێن شاهیدی بۆ تۆ ئەدەین لە بەرانبەر ئەبوبکردا…

 

ڕەبیعە دەڵێت: بگرێنەوە پێویستم بە ئێوە نیە ئەزانن ئەوە کێیە ئەو ئەو کەسەیە کە لە قورئاندا خوای گەورە لەگەڵ پێغەمبەر لە ئەشکەوتەکەدا باسی دەکات با ئەبوبکر توڕە نەبێت، ئەگەر ئەبوبکر توڕە بوو پێغەمبەر توڕە دەبێت، کە پێغەمبەر توڕە بوو خوای گەورە توڕە دەبێت، خۆی باش دەناسێت و ئەبوبکر باش دەناسێت، بۆیە بە خەڵکە کە دەڵێت بگەرێنەوە پێویستم بە شاهیدی ئێوە نیە..

 

رەبیعە دەچێتە خزمەتی پێغەمبەر(صلی للە علیە وسلم) کێشەکەی بۆ دەگڕێتەوە دەڵێت: ئەبوبکر قسەی پێووتم پێم ناخۆش بووە ئەویش داوی لێکردوم پێبڵێمەوە، منیش ئەوکارەم ئەنجام نەداوە.

 

پێغەمەبەر(صلی للە علیە وسلم) فەرمووی: چاکت کرد قسە بە ئەبوبکر مەڵێرەوە ، بەڵکو بڵێ خوا لێت خۆش بێت ئەبوبکر

 

ڕەبیعە دەست بەجێ فەرمووی خوا لێت خۆش بێت ئەبوبکر

 

ئەبوبکر دەستی کرد بە گریان ئینجا دەترسا خوای گەورە لێخۆش نەبێت لە کاتێکدا سەروەرمان پێغەمبەر(صلی للە علیە وسلم) لەونێوەندەدا دادوەری کردوە ئەوندە لە تاوان دەترسان.

 

دەقی فەرمودەکە ..(( يقول أبو عمران الجوني عنربيعة بن كعب الأسلمي قال: أعطاني رسول الله أرضا وأعطى أبا بكر أرضا قال فاختلفنافي عذق يعنى في نخلة فقلت أنا هى من أرضي، وقال أبو بكر هي من أرضي فقال يا أبابكر: أما ترى، انظر ما ترى إنها من أرضي فأبى وقال لي كلمة ندم عليها فقال: لي ياربيعة قل لي مثل ما قلت لك حتى يكون قصاصًا، قال: قلت لا قال، فقال والله إذالأستعدين عليك رسول الله قال: قلت أنت أعلم فانطلق يؤم النبي واتبعته وجاء أناس منقومي فقال: يرحم الله أبا بكر هو الذي قال لك ما قال ويستعدي عليك فانطلقوا معيفقلت لهم أتدرون من هذا: هذا أبو بكر الصديق، ثاني اثنين إذ هما في الغار يأتي رسولالله وهو غضبان فيغضب رسول الله لغضبه ويغضب الله عز وجل لغضب رسوله فيهلك ربيعة،ارجعوا ارجعوا فرددتهم وانطلقت وقد سبقني إلى النبي فقص عليه فلما جئت قال لي: ياربيعة مالك وللصديق، قلت: يا رسول الله إنه قال لي شيئا، وقال لي قل مثل ما قلت لكحتى يكون قصاصًا، فقلت: لا أقول لك مثل ما قلت لي، قال رسول الله : أجل، فلا تقل لهمثل ما قال لك، ولكن قل يغفر الله لك يا أبا بكر فقلت يغفر الله لك يا أبا بكر،يغفر الله لك يا أبا بكر، فولى أبو بكروهو يبكى.))

 

تابلۆی دوەم..

 

زیندانی دڵو دەرون چۆنیەتی ئازاد بوون لێی..

 

ئەم زیندانیە وەك ئەوە وایە کە کەسێك توشی نەخۆشی دڵ بووە هەناسەی بۆ نادرێت هەموو صەمامەکانی گیراوە هەناسەدان ئاستەم بووە ئەگەر کەسیك توشی تاوان بوو تاوان زۆر بوو ئیت هەناسەی بۆ نادرێت ناتوانێت بە ئازادی ڕێبکات تاوان ئاراستەی ئەو مرۆڤە دکات..

 

خوای گەورە وەسفی ئەم بەشەمان بۆ دەکات کە چۆن تاوان وا دەکات مرۆڤ هیدایەت وەرنەگرێت دووربکەوێتەوە تاوان بەروە گومڕای ببات((وَمَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقًا حَرَجًا كَأَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِي السَّمَاءِ كَذَلِكَ يَجْعَلُ اللَّهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ)) [الأنعام: 125]

 

ئه‌وه‌ش که‌ بیه‌وێت گومڕای بکات، دڵی ده‌گوشێت و سنگی توند ده‌کات و هه‌ناسه‌ی سوار ده‌بێت، هه‌روه‌ك ئه‌وه‌ی به‌ره‌و ئاسمان به‌رز بێته‌وه‌ (چۆن تووشی ته‌نگه نه‌فه‌سیی و دڵه‌ ته‌پێ و خوێن به‌ربوون ده‌بێت)، ئا به‌و شێوه‌یه‌ خوا ئه‌وانه‌ سووك و ڕیسوا ده‌کات که‌ باوه‌ڕ ناهێنن.

 

هەروەها لە فەرمودەیەکی تردا بۆ مان وێنا دەکەت لە لەو سێ هاوەڵەی کە تاوانیان کرد خیلافی پێغەمبەرن کردوو نەچون بۆ غەزوەی تەبوك..

 

برتین لە

 

یەکەم : کەعبی کوڕی مالك

 

دوەم: موڕاڕەی کوڕی رەبیعە

 

سێیەم: هیلالی کوڕی ئوبیە

 

ڕەزامەندی خوا لە هەموویان بێت

 

کەعبی کوڕی مالك نیازی هەبوو بڕوات لەگەڵ پێغەمەبەر (صلی للە علیە وسلم)، بەڵام بەروبومی باخەکەی پێگەیش چاوەڕێ ئەبوو بەروبومەکەی بفرۆشێت دوای ئەوە بروات لەگەڵ سوپاکەدا تەنها یەك رۆژ لە ماوەی خۆی دوابکەوێت، ئەمە بوە هۆکاری ئەوەی کە چەند رۆژێکی پێبچێت و لە سوپاکە دواکەوت تا وای لێهات بە سوپاکە نەگیشت، خۆی یەکێك بوو لە هاوەڵە زۆر بەرێزەکان و لە بەدردا بەشدار بوو لە ئوحودا ئارام گر بوو لەگەڵ پێغەمبەردا لە ئەنسار بوو ، لای هەمووان ئاشکرایە کە خۆشەویستی ئەنسار لە ئیمانەوەیە ، هەر کەس ئەنساری خۆش بوێت ئەوا ئیماندارە هەرکەس رقی لە ئەنسار بێت ئەوا مونافیقە..

 

خوای گەورە باسی ئەو حاڵەتەمان بۆ دەکات کە ئەو سێ کەسە تێکەوتن کە چۆن دنیا بوە زیندانێك بۆیان دڵ دەرونیان بوە زیندانی دوەم کە لەسەرتاوە ئاماژەم پێدا دنیا خۆی زیندانە بەڵام لەناو زیندانی دونیادا زیندانی ئیفرادی هەیە ئەویش نائارامی دڵو دەرونە..

 

حتى إذا ضاقت عليهم الأرض بما رحبت و ضاقت عليهم أنفسهم

 

دوای ئه‌وه‌ی که‌ زه‌وی چه‌نده‌ فراوانه‌ لێیان ته‌نگ بۆوه‌، خۆیشیان له‌ خۆیان بێزار بوون، دڵنیاش بوون که‌ هیج په‌نایه‌ک نیه‌ (له‌خه‌شم و قینی خوا بیانپارێزێت) ﴿١١٨﴾

 

ئەمە هۆکاری ئەو تاوانە بوو کە زیندانی کردن واتا بە تاوانێك لە دونیادا زیندان بوون لەناو ئەودنیادا لە دوڵودەرونی خۆیاندا زیندان بوون، لە کاتێکدا ئەوان لە ناو مەدینەی سەروەرمان بوون(صلی للە علیە وسلم) ، بەڵام ئەم بارەی دەرونیە کەتوشیان بوو بۆ ماوەی پەنجا رۆژ هیچ کەس قسەی لەگەڵ نەکردن چونکە زیاندانی تاوان بوون..

 

لەدوای ئەو پەنجا رۆژە خۆای گەورە لەو زیندانە ئازادی کردن بانگەشەی ئازادی لێدرا بۆیان، خوای گەورە تۆبەی لێقوبوڵ کردون…

 

لَقَد تَّابَ اللَّه عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ الْعُسْرَةِ مِن بَعْدِ مَا كَادَ يَزِيغُ قُلُوبُ فَرِيقٍ مِّنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ إِنَّهُ بِهِمْ رَؤُوفٌ رَّحِيمٌ ﴿١١٧﴾

 

سوێند به‌خوا به‌ڕاستی خوا ته‌وبه‌ی قبوڵ کرد له‌ پێغه‌مبه‌رو موهاجرین و ئەنسار، ئه‌وانه‌ی که‌ شوێنی پێغه‌مبه‌ر که‌وتن له‌کاتی سه‌غڵه‌تی و ته‌نگانه‌دا (له‌ غه‌زای ته‌بووکدا)، دوای ئه‌وه‌ی که‌ خه‌ریك بوو دڵی ده‌سته‌یه‌کیان له‌ خشته‌ بچێت و (بێزاری ده‌ربڕێت)، له‌وه‌ودوا ته‌وبه‌و په‌شیمانی ئه‌وانیشی قبوڵ کرد، چونکه‌ به‌ڕاستی ئه‌و په‌روه‌ردگاره‌ به‌سۆزو میهره‌بانه‌ له‌گه‌ڵیاندا.

 

وَعَلَى الثَّلاثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُواْ حَتَّى إِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنفُسُهُمْ وَظَنُّواْ أَن لاَّ مَلْجَأَ مِنَ اللَّهِ إِلاَّ إِلَيْهِ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُواْ إِنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ﴿١١٨﴾

 

هه‌روه‌ها ته‌وبه‌ی ئه‌و سێ که‌سه‌شی وه‌رگرت که‌ (له‌ غه‌زای ته‌بووک) دواخران دوای ئه‌وه‌ی که‌ زه‌وی چه‌نده‌ فراوانه‌ لێیان ته‌نگ بووه‌، خۆیشیان له‌ خۆیان بێزار بوون، دڵنیاش بوون که‌ هیج په‌نایه‌ک نیه‌ (له‌خه‌شم و قینی خوا بیانپارێزێت) جگه‌ له‌وه‌ی خۆیان بده‌نه‌ په‌نای ئه‌و زاته‌، پاشان ته‌وبه‌ی لێ‌وه‌رگرتن، تا ته‌وبه‌ بکه‌ن، به‌ڕاستی هه‌ر خوا ته‌وبه‌ وه‌رگرو میهره‌بانه‌.‌ (له‌ غه‌زای ته‌بووکدا سیان له‌ هاوه‌ڵان بێ هیچ بیانوویه‌ک خۆیان دواخست که‌ بریتی بوون له‌ {که‌عبی کوڕی مالیک} و {مه‌راره‌ی کوڕی ڕه‌بیع} و {هیلالی کوڕی ئومه‌ییه‌}، کاتێک پێغه‌مبه‌ر صلی الله‌ علیه‌ وسلم گه‌ڕایه‌وه‌، دووڕووه‌کان ده‌هاتن و هه‌ریه‌ک به‌ بیانویه‌ک پاکانه‌یان ده‌کرد، به‌ڵام ئه‌و سێ ئیمانداره‌ هیچ بیانویه‌کیان نه‌بوو، دانیان به‌هه‌ڵه‌ی خۆیاندا نا، پێغه‌مبه‌ریش صلی الله‌ علیه‌ وسلم فه‌رمانیدا که‌که‌س قسه‌یان له‌گه‌ڵدا نه‌کات و ده‌بێت نه‌چن به‌لای خێزانه‌کانیاندا، ئه‌م ئەم زیندانیە، په‌نجا شه‌و‌ی خایاند.

 

ئنجا ئەو دنیایە کە زیندان بوون هەنسەیان بۆ نەئەدرا لە دورونی خۆیاند خوای گەورە ئازادی کردن ئەوەیە ناگەشەی ئازادی!

 

واتا بە تاوان زیندانت بە توبە ئازاد دەبیت..

 

بۆچی ناتوانین لە پێناوی خوای گەورەدا خەبات جیهاد بکەین؟

 

بۆچی ناتوانی بۆ شەو نوێژ هەڵسین؟

 

بۆچی ناتوانی سەروەت سامن ببەخشین؟

 

بە هۆکاری تاوانە کە کۆت پێوەندی کردوین زیندانین لە ناو تاواندا..

 

لە حەسەنی بەصریان پرسی: بۆ ناتوانین ئەو کارانە بکەین کە لەسەروە ئاماژەم پێداوەوەك پرسیار ..

 

لەوڵامدا فەرموی: قعد منکم ذنوبکم.. تاوانەکانتان لەسەرتان کۆبۆتەوە کەڵکە بووە زیندانی کردون.

 

کە تاوان زۆر بوو لە زەویدا ئەت بستێتەوە توانای کارکردن جاڵاکی ئیسلامیت نیە ، کە توبەو داوای لیخۆشبوونت کرد ئازاد دەبیت، ئەمەیە لێکۆڵینەوەکە کە دەڵێن بانگەوازی ئازادی لێرەوە دەست پێ دەکات بە توبە کردن.

 

 

 

بگەڕێینەوە بۆلای کەعبی کوڕی مالك.. کە هەوڵای تەوبەکەی هات زانی ئازاد بووە یەکسەر سەری کردە سەر سوجەدە گەردن کەچی نواند خۆشترین حاڵەت بوو کە پیدا تێپەڕی..

 

کەعب پیاوێکی بەتەمەن بوولە ژیانی و ئەزمونی زۆری بوو خۆشی زۆری دیبوو وەك کاتی ژن هێنانی، خستنەوەی نەوە،قانزاج کردن لە بازارگانی سەرکەوتنیان لە بەدر و ئەو هەموو سەرکەوتنەی تر کە بەدەستیان هێنابوو، هیچی بەقەدەر ئەوە خۆش نەبوو کە لەزیندانی تاوان ئازاد بوو کۆت زنجیر لەدەستی کرایەوە مژدەی لێخۆش بوونی بۆ هات لای خوای پەروەردگاری..

 

ئینجا کەعب دەچێت بۆ خزمەتی پێغەمبەر (صلی للە علیە وسلم) لە مزگەوتەکەی خۆیدا، سەروەرمان زۆر دڵخۆشە.. لێرەدا دەمەوێت شتێك بە خوێنەر بڵێم ..

 

کە پێغەمبەر(صلی للە علیە وسلم) دڵخۆش بوو سونەتە لەو رووداوانەدا ئێمەش دڵخۆش بین یان پێچەوانەکەی ئەگر توڕەبوو یاخود دڵگارن بوو دەبێت هەمان شێوەی پێغەمبەر بەکار بێنین چونکە خوشی و ناخۆشی توڕەی سەروەرمان (صلی للە علیە وسلم) بۆ ئێمە سوننەتە، چونکە پێغەمبەر لە خۆیەوە قسە ناکات هەمووی وەحیە لای خوای گەورەوە.

 

سەیری ئەم تابلۆیە بکەن کە کەعب دەگرێتە دەفرموێت کە چومە لای دەموچاوی موبارەکی بریقەی ئەداوە لە خۆشیدا کە ئازاد بوونی کەعب دوو هاوەڵەکەی تریەتی..( وهو يبرق وجهه من السرور) پێغەمبەر ئەو خۆشیە بۆ ئەوە بوو کە کەعب ئازاد بوە، ئنجا کەعب روە سەروەرمان رۆیشیت لە تەنیشت پێغەمبەر (صلی للە علیە وسلم) طڵحەی کوڕی عوبێدوڵا دانیشت بوو زوو جێگاکەی خۆی بۆچۆڵ کردم..

 

 

 

کەعب دەفەرموێت قەت ئەو پیاوەتی طڵحەم لەبیر ناچیتەوە لە هەموو هاوەڵانزیاتر خۆشی دەویست لەبەر ئەو کارەی کە لەگەڵی کردم..

 

پاشان دەفەرموێت پێغەمبەر چپاندی بە گوێمدا فەرمووی.. ” أبشر بخير يوم مر عليك منذ ولدتك أمك” مژدەت لێبێت لە رۆژێکدای کە خۆشترین رۆژە لەو کاتەوەی کە لەدایك بوویت

 

ئینجا کەعب فەرمووی: لای خوای گەورە تەوبکەم قبوڵە یان تۆ لێم خۆش بوویت سەروەرمان فەرموی بەڵکو خوای گەورە لێت خۆش بووە..( قلت : أمن عندك يارسول الله أم من عندالله ؟ قال : ” لا بل من عند الله “)

 

ئەم ووشەیە هەموومان بە شوێندا دەگرێن..( مژدەت لێبێت لە رۆژێکدای کە خۆشترین رۆژە لەو کاتەوەی کە لەدایك بوویت )

 

هەموو بە دوای ئەوەداین کە ئازادبین بەڕاستی ئەمەیە ئازادی، ئەو رۆژە جەژنی لە دایک بوونی کەعب بوو، رۆژی ئازادیە بەربونە لە زیندان ئەمە ئەو کاتەیە کە خوای گەورە ئازاد دەکات..

 

لێرەدا دەمەوێت ئەو بخوێنەر بڵێم چی وای لێکرد کە ئەم تاوانە بکات دوای خوای گەورە لێخۆش بێت، ئاماژەمان پێداوە بە هۆکاری ماڵی دنیا بوو لێرەدا بۆ ئەوەی جارێکی تر توشی زیندانی نەبێتەوە ئەو ئازادیە بە دەستی هێناوە لە دەستی نەچێت هەموو سەروەت سامانی خۆی پێشکەش بە بیت مال دەکات، چونکە هەموو ئازادیەك نرخی هەیە نرخی ئازادیەکەی ئەویە کە ئەو باخاو باخاەی هەیبوە هەموی ببخشێت لە پێناوی خواد، تەنانەت پێغەمبەر (صلی للە علیە وسلم) دەفەرموێت هەمووی نا بەسێك بۆخۆت بهڵرەوە بۆ ئەوەی لە کاتێکی تردا پەشیمان نەبێتەوە، بەڵکو دەفەرموێت بەسێکم ماوە لە باخەکانی خەیبەر ئەوەبەسە بۆژیانم بە سەروت سامان توشی تاوانی ترم نەکات،خۆی ئازاد کرد لە دونیا…

 

(يارسول الله إن من توبتي أن أنخلع من مالي صدقة إلىالله وإلى رسوله . قال رسول الله : ” أمسك عليك بعض مالك فهو خير لك ” قلت : فإني أمسك سهمي الذي بخيبر . وقلت : يارسول الله إن الله إنما نجاني بالصدق ، وإن من توبتي ألا أتحدث إلا صدقاً ما بقيت)

 

 

فەرمودەکە دورودرێژە لە بوخاریدا هەیە خوێنەر دەتوانێت زیاتر سود لەم بەسەرهاتە ناوازەیە ببینێت.

 

 

 

کەواتە هەموو مرۆڤ لە تاواندایە ئەگەر چی هاوەڵی پێغەمبەریش بێت بەڵام بەچی دەتوانێت خۆی لەم تاوانە ئەنجام بدات بە توبە..

 

پێغەمبەر(صلی للە عیلە وسلم) دەفورموێت: كل ابن آدم خطاء ، وخير الخطائين التوابين ..

 

واتا هەموو مرۆڤێك تاوان دەکات بەزۆری بەڵام باشترین تاوانکار ئەو کەسەیە کە خۆی ئازاد دەکات توبە دەکات دەگرێتەوە بۆلای خوای خۆی خۆی لە زینداندا ناهێڵێتەوە..

 

کەواتە زیندان ئاشکرایە، خۆ ئازاد کردن لەو زیندانە روونە وەك رۆژی درخشان

 

لێرەدا دەمەوێت ئەوە بە ئاشکراو ڕاشکاوانە بڵێم هۆکاری نەجوڵاندنمان بۆ کارو فەرمانی ئیسلامی ئەوەی کە پێویستە..

 

کۆت وپێوەندی تاوان لەگەردنی خۆماندا ئاڵاندوە ناتوانین خۆمانی لێدەرباز بکەین ، دڵنیابن بە دەرباز بوونی ئازاد دەبین و ئازایش دەبین و خوای گەورە لێمان ڕازی دەبێت..

 

 

تابلۆی سێیەم

 

زیندان و کۆت و پێوەندی ڕاستقینە..

 

 

ئەم تابلۆیە لە ژیانی هاوەڵی بەرێزی سەروەرمان ئەبو لوبابەیکوڕی عبدولمنزیرە.. ئەم بەڕاستی بستراوتەوە زیندانی کراوە لە تاوانەی کە ئەنجامی داوە..

 

بەڵام ئەوانی تر زیندانی مەعنەوی بوون ئازاد بوون نەبسترابونەوە ئەهاتو ئەرۆشتن، بەڵام ئەبولوبابە بەڕاستی بسترایەوە..

 

چۆن؟

 

ئەبوو لوبابە لە ئەنسار بوو پێشتر حەلیفی بەنی قوریزەی جولکە بوون لەدوای ئەوەی کە خیانەتی گەورەیان دەرحەق بەپێغەمبەرو ئوممەت پێغەمبەر(صلی للە عیلە وسلم) بریاری دا بە نهێنی بچێتە سەریان بۆ ئەوەی دەرگای قەڵاکانیان دانەخەن موسڵمانان لە گەمارۆدنیاندا زۆر بمێنەوە توشی نارەحەتی بن ئەم کارەی بە نهێنی باس کرد، یەکێك لەو قیادە بەرزانەی کە لە پلانەکی پێغەمبەر(صلی للە عیلە وسلم) ئاگادار بوون ئەبولوبابە بوو کە پێشتر حەلیفی بەنو قوریزە بوون ئەمیش سەرکردەیەکی ( ئەوسی) بوو ماڵی نزیکی ماڵی جولەکەکان بوو لە ناوچەکانی بەنی قوڕیزە، پێغەمبەر(صلی للە عیلە وسلم) بینرێتە ناو ئەوان بەڵام هیچ قسەیەك نەکات، کە گەڕایاوە بۆ ماڵەوە جولەکەکان بە خیانەتەکەی خۆیان هەستیان کرد بوو کە پێغەمبەر(صلی للە عیلە وسلم) وازیانلێناهێنیت بۆیە زوو چونە لای ئەبوولوبابە دەستیان کرد بە قسەکردن هەست و سۆزی ئەبولوبەبیان جوڵاند کە گوایە پێشتر بەیەکەوە پەیوەندی دبلۆماسی سیتراتیژی و پەیوەندی سەربازی …هتد هەبووە ، ئەمە وای کرد کە سۆزی ئەبو لوبابە بجوڵێت(ڕەزامەندی خوای لێبت) تەنها بە دەستی ئاماژە بۆ لای ملی بکات بە شیوەی ئیشارەت کە پێیان بڵێت پێغەمبەر(صلی للە عیلە وسلم) ئەمری بۆ هاتوە لەگەڵتاندا بجەنگێت، چونکە جولەکە بەدرێژای مێژووی خۆیان هەر خیانەتیان کردوە.

 

ئەبولوبابە دەفەرموێت: کە ئەو کارام ئەنجامدا زانیم خیانەتم کردوە، لە کتێکدا نە پێغەمبەر(صلی للە عیلە وسلم) غەیب دەزانێ و ئاگای لێبوو نەهیج هاوەڵێك چاوی لە ئیشارەتەکەی بوو، بەڵام خۆی دەفەرموێت تاوانم ئەنجامداوە خیانەتی گەورەم کردوە لە خوا و پێغەمبەرەکەی(صلی للە عیلە وسلم) ..

 

(فيقول رضي الله عنه: فندمت واسترجعت، فقال كعبمالك يا أبا لبابة ؟ فقلت: خنتُ الله ورسوله، فنـزلت وإن لحيتي لمبتلة بالدموع من لحظتها، والناس ينتظرون رجوعي إليهم، حتى أخذت من وراء الحصن طريقاً آخرفما استطاع أن يواجه النبي صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.)

 

چونکە ئەبو لوبابە دەیزانی ئەم نهێنیەکی کۆمەڵایەتی یاخود نێنی ناو ماڵ نیە، بەڵکو ئەوە نهێنی دەوڵەتە هەر کەس نهێنی دەوڵەت ئاشکرا بکات خیانەتی کردوە..

 

ئینجا زانی کە تاوانی کردوە بە گریانەوە گەڕایەوە قاچەکانی نەیتوانی بڕوات هەناسەی سوار بووبو نەدەزانی چی بکات بۆیە بە پەلە گەڕایەوە بۆ مزگەوتی پێغەمبەر بیرێکی زۆر گەریب بە مێشکی ئەبوو لوبابەدا هات..

 

مادام من کۆت پێوەند بووم بەو تاوانە و خیانەتی کردومە وەرەن بەڕاست بمبستنەوە تا ئەو کاتەی خوا لێم خۆش دەبێت یاخود ئەمرم، خۆی بەستەوە بە کۆڵکەیەك لە مزگەوتەکەدا (ئێستا ئەو کۆڵکە لە مەزگەوتی سەروەرماندا ماوە لێنوسراوە کۆڵکەی تەوبە یاخود کۆڵکەی ئەبولوبابەی کوڕی مونزیر) پێغەمەبەر هات بۆلای فەرموی چیت کردوە کارەکەی گێڕایەوە بۆ پێغەمبەر (صلی للە علیە وسلم).. خۆی بەستۆتەوە تا ئەو کاتەی خوا لێخۆش دەبێت کە مرۆڤ تاوانی کرد ئەگر ترسی خوای لە دڵدا بوو هەموو ئێش کارەکانی ئەوستێت و کێشە نیە لەوەی چەندی پێ دەچێت کە خۆی بستۆتەو ساڵێكە لەو باشتر مرۆڤ بە تاوانەوە رێبکات یاخود تا مردن گرنگ ئەویە ئازاد بێت لە کۆت و پێوەندەی کە هەیەتی..

 

پێغەمەبەر(صلی للە علیە وسلم) فەرموی ئەگەر بهاتایە بۆلام یەکەم جار ئەوە لێخۆش دەبوم، بەڵام مادام چاوەڕێ وەحی دەکات ئەوە لای خوای پەروەردگارە..

 

(ثم عاد حتى أتى المسجد فأخذ رباطاً من الشعر القوي وربط ذراعيه ونفسه في سارية من سواري المسجد وأحكمه قال: وبلغ رسول الله صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذهابي وما صنعت، فقال: دعوه حتى يُحدث الله فيه ما يشاء ، لأنه هو الذي ربط نفسه، أي: لو كان جاءني لاستغفرت له، فأما إذ لم يأتني وذهب، فدعوه فإنه هو الذي جنى على نفسه)

 

رۆژی یەکەم رابوورد ئەبو لوبابە هەر بستراوتەوە.. پاشان رۆژی دوەم ..ئینجا سێیەم .. تاکو شەش رۆژ ئەم پیاوە بەو کۆڵکەیەوە خۆی بەستوە تا خوای گەورە ئازادی بکات لە کۆت پێوەندەی هەیەتی ئازاد بێت.. لە شەوێکی درنگدا پێغەمبەر لە لای ئومەسەلەمی دایکی ئیمانداران بوو لەپرێکدا سەروەرمان(صلی للە علیە وسلم) دەستی کرد بە پێکەنین ئوموسەلەمە فەرموی چیە وا بەم شەوە پێدەکەنیت فەمووی خوای گەورە لە ئەبولوبابە خۆش بوو ئیتر ئوم سلەمە پەردەی ژوورەکەی لاداو بانگی ئەبولوبابەی کرد مژدەکەی دایە کە خوای گەورە لێخۆش بوە، خێرا کەسوکاری هاتن بۆ لای ئەبوو لوبابە کە بیکەنەوە ووتی کەس نامکاتەو هەتا پێغەمبەری خوا(صلی للە علیە وسلم) نەم کاتەوە بەیانی پێغەمبەری خوا (صلی للە علیە وسلم) خۆی کردیەوە ئازادی کرد .. فەرموی موسڵمانێك ئازاد بوو(تیبی یا أبولبابة ) زۆر خۆش حاڵ بوو بە دەم پێکەنینەوە کردیەوە..

 

ئەم ئایەتە دابەزی بۆ لێخۆش بوونی: وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحِيماً :النساء64

 

هیچ فرستاده‌یه‌کمان نه‌ناردووه‌ که‌ فه‌رمان نه‌درابێت به‌ گوێڕایه‌ڵی بۆی، وه‌ بڕیاری ملکه‌چی بۆ نه‌درابێت به‌ فه‌رمانی خوا (چونکه‌ فه‌رمانبه‌رداری پێغه‌مبه‌ر فه‌رمانبه‌رداری خوایه‌). خۆ ئه‌گه‌ر (ئه‌و خه‌ڵکه‌) کاتێ سته‌مێکیان له‌خۆیان کرد (دوایی به‌خۆیانا چونه‌وه‌و) هاتن بۆ لای تۆو (په‌شیمان بوون) وه‌ داوای لێخۆش بوونیان له‌خوای گه‌وره‌ ده‌کرد، پێغه‌مبه‌ریش داوای لێ خۆشبونی بۆ کردن، بێگومان ئه‌وکاته‌ ده‌بینن که‌ خوا ته‌وبه‌ و په‌شیمانی وه‌رگره‌و میهره‌بان و دلۆڤانه‌ (ئه‌گه‌ر به‌ڕاستیان بێت).

 

ئینجا بۆ ئەوەی کە ئازاد بوو لەو زیندانە تەماشای فەرمودەکە بکەن چۆن دەیوێت کەفارەتی تاوانەکەی بدات وەك کەعبی کوڕی مالك هەمان دەق بەکار دێنێتەوە دەڵێت.. ئەو ماڵەی کە هەموبوە نزیکی جولەکەکناب ووە بە هۆکاری ئەو ماڵو خانو سەروەتی لەلایەن ئەونەوە بەدەستم دەهێنا.. ئەوا هەموی بەخشی لە پێناوی خوا پێغەمبەرکەیدا، بەس بۆ ئەوەی ئازاد بم، دێم لە نزیك ماڵی تۆدا دەژیم لە نزیك مزگەوتەوە خانویەکێ دروست کرد لەوێدا ژیا، پاشان فەرموی تۆبەکەی من ئەویە کە واز لە هەمو سەروەت سامانەکەم بێنم(إن من توبتي أن أنخلع من کل مالي).

 

کەواتە ئەوەی کە منی زیندان کردبوو پارەو نزیکی بوونی بوو لە بەنی قوڕیزە وازی لە هەمووی هێنا بەس بۆ ئەوەی ئازاد بێت.

 

 

بۆ ئازاد بوونت لە زیندان پێویستت بە بەخشینە

 

 

کەواتە ئەومان بۆ دەر دەکەوێت کە پارە و سەروەت سامان بەخشین کەفارەتی تاوانە..

 

پێشەوا عومەری کوڕی خەتاب وێنای ئەو رەوشەمان بۆ دەکات دەفەرموێت کە ئەو کاتەی دەنگم بەرز کردوە لە حوزوری پێغەمبەرداو توڕەبونم پێوە دیار بوو لە پەیماننامەی حودیبیە زانیم هەڵە بووم دوای سورەتی فەتحی لەسەر دابەزی، لەو کاتەوە هەر خەریکی نوێژ کردن و رۆژو گرن بەخشینی پارەوە سەوروەت سامانی خۆمم و ئازاد کردنی کۆیلەم بۆ ئەوەی خوا لێم ڕازی بێت ئازاد ببم لەو تاوانەی کە کردومە ..( فما زلت أتصدق وأصلي وأصوم وأعتق؛ مخافة كلامي الذي تكلمت به يوم الحديبية حتى رجوت أن يكون خيرا.)

 

بۆیە مرۆڤ دەبێت بزانێت لەم دونیاوەك رێبوارێك وایە دێتو دەڕوات پاشان ئەو جێگایەی تێدا دەمێنێتەوە قیامەتە..

 

 

تابلۆی چوارەم

 

تاوان مرۆڤ لە زیندانەوە بەروە لەسێدارەدان دەبات..

 

ئەوەی کە لێرەدا دەموێت بۆ ئێوەی وێنا بکەم ژیانی هاوەڵێکی بەرێزی سەروەرمانە (صلی للە علیە وسلم) بەناوی (ماعز کوڕی مالکی ئەسلەمی) رەزامەندی خوای لێبێت لەگەڵ ئافرەتە غامیدیەکە..

 

ماعز خاوەنی ماڵ و منداڵە دەکەوێتە ناو زیناوە، بەڵام کەس پێنازانێت، چونکە تاوانەکەی کۆت پێوەندی دەکات ناتوانێت هەناسە بدات کاری بۆ ناکرێت رووی نایەت سەیری خێزان مندەڵەکانی بکات، ناچار دێتە خزمەتی پێغەمەبەر(صلی للە علیە وسلم) دەڵێت ئەی رەسولی خوا پاك م بکەروە ئازادم بکە، پێغەمبەر فەرموی چی بووە فەرموی زینام کردوە پێغەمبەر چەند جار نارادیەوە بۆ ئەوەی نەکو بە هەڵە یاخود لەسەر خۆی نەبێت ئەو قسەیە بکات،ئینجا پێ دەڵێت سەرخۆش نیت لەوڵامدا دەڵێت نا پێغەمبەر هەر دەیەوێت بۆی بپۆشێت، بەڵام ئەو بەردەوامە لە قسەی خۆی دەڵێت پێغەمبەر پاك م بکەروە، چونکە ئەم کارە کۆتایەکەی کوشتنە بە رەجم!!

 

بەڵام ماعز ناتوانێت دابنیشێت، بۆیە بەردەوام دەچێتە خزمەتی ئەبوبکر پاشان عومەر ، بۆ ئەوەی پێغەمبەر پاکی بکاتەوە، لەدوای ئەوەی کە رەجم دەکرێت دەکوژرێت، پێغەمبەر (صلی للە علیە وسلم) خۆی نوێژی لەسەر دەکات..

 

لەو کاتە دا کەسێك لە هاوەڵان دەڵێت خۆی ئاشکرا کرد رەجمان کرد وەك رەجمی سەگ، پێغەمبەر (صلی للە علیە وسلم) زۆری پێناخۆش بوو توڕە بوو فەرموی دابەزە کوشتی کەر بخۆ، لەو جێگایەدا گوێ درێژێك تۆپی بوو کوشتەکەی کە خۆر لیدابوو بۆ گەنی کردبوو، ئەمری کرد بەو کەسەی کە ئەو قسەی کرد دەرحيق بە ماعز ووتی دەبێت لەو گوشتە بخۆیت، ووتی ئاخر پێغەمبەر ناتوانم، ئیتر سەروەرمان ئازادی کردو فەرموی سوێند بە خوا ئێستا ماعز لە بەهەشتدا لە بەروبومی ئاوی بەهەشت دەخوات، خۆی گەیاند بە مردن بۆ ئەوەی ئازاد بێت..

 

( ـ ولما صلوا على ماعز بن مالك ودفنوه.. مرّ النبي صلى الله عليه وسلم على موضعه مع بعض أصحابه.. فسمع النبي صلى الله عليه وسلم رجلين يقول احدهم لصاحبه: أنظر إلى هذا الذي ستر الله عليه ولم تدعه نفسه حتى رجم رجم الكلاب.. فسكت النبي صلى الله عليه وسلم ثم سار ساعة.. حتى مر بجيفة حمار.. قد أحرقته الشمس

حتى إنتفخ وارتفعت رجلاه.. فقال صلى الله عليه وسلم: أين فلان وفلان؟ قالا: نحن ذان.. يا رسول الله.. قال: أنزل.. فكلا من جيفة هذا الحمار قال: يا نبي الله!! غفر الله لك.. من يأكل من هذا؟ فقال صلى الله عليه وسلم: ما نلتما من عرض أخيكما آنف.. أشد من أكل الميتة.. لقد تاب توبة لو قسمت على أمة لوسِعتهم والذي نفسي بيده إنه الآن لفي أنهار الجنة ينغمس فيها.)

 

 

بە هەمانشێوە ئافرەتێك لە ئیسلامدا بە ئافرەتە غامدیەکە ناسراوە ئەویش زینا دەکات، دێتە لای پێغەمبەر (صلی للە علیە وسلم) دەڵێت زینام کردوە، سەروەرمان دەفەرموێت حيدەکەت لێ نادەم نەکو دوو گیان بیت برۆ ماوەیەکی تر بگرێوە، لەدوای ئەوەی کە ئاشکرا دەبێت بۆی کە دوو گیانە دێتەوە بپلای سەروەرمان پێ دەفەرموێت دووگیان بۆ ئەوەی تۆڵەی زیناکەی لێبکاتەوە بەو تۆڵەیە خوای گەورە توبەی لێ قوبوڵ بکات ، پێغەمبەر (صلی للە علیە وسلم) دەفورموێت بڕۆ سکەکەت دابنێت،بەڵام ئەو ئافرەتە ئۆقرەی لێبڕاوە هەر چاوەڕێی ئەوەی خوای گەورە تۆبەی لێ قوبوڵ بکات، بۆیە دوای سکەکەی دێتەوە منداڵەکە شیرەخۆریە، پاشان پێغەمبەر(صلی للە علیە وسلم) دەفەرموێت برۆ پێویستی بە تۆیە شیری بدەرێ، پاشان عەدەکەت لەسەر دەدەنێین، لەدوای چەند سالێك دەگەرێتەوە منداڵکە بە پێ خۆی دەروات ئینجا دەپرسێت کەسێك هەیە ئەو منداڵە بەخێو بکات، لەدویدا کە هەمووکارەکانی بەسەردا فەرهەم دەبێت حەدی بۆ دادەنێن تاکو کوشتن، ئینجا دەفەرموێت سەروەرمان تۆبەی ئەو ئافرەتە گەورەترین توبەیە لە میزانی ئەهلی سەرزەویدا.

 

ئەو کەسانەی کە راستگۆن ئیماندارن بە تاوانەوە ناتوانن ڕێبکەن ئەگەر بە مردن بوو خۆیان پاك دەکەنەوە..

 

ئەگەر ئەتەوێت ئیمانەکەت بزانیت چۆنە دەبێت بزانی ئەو کاتەی کە تاوانێك دەکەیت دەبێت بزانیت وەك شاخێك وایە خریکە بەسەرتا دەروخێت، خۆ ئەگەر ئیمانەکەت لاواز بوو ئەوە گوی نایەت بە تاوان هەموو تاوانێك بەلاتەوە ئاسایە..

 

عەبدڵای کوری موسعود دەفەرموێت: آن المٶمین یری ذنوبە کجبل یکاد ان یقع علیە.. ئیماندار تاوانەکانی وا دەبینێت دەڵێ شاخێکە بەسەریدا دەروخێت..

 

کەواتە ئیماندار ئەوەی کە گوناح دەکات گوناحەکەی وەك شاخ وایە بەسەریدا دەروخێت، بەڵام مونافق ئەویە کە تاوان دەکات وەك ئەوەوایە مێشێك لای لوتی دەربکات..

 

 

تێڕامانێك هزری لەم باسەدا..

 

لیرەدا مەیدانی دەمەوێت ئەو بە خوێنەر ڕاگەیەنم: ئەو هەموو تاوانەی کە دەیکەیت، لەوانەی زۆر جار بڵێت کورە ئەوچیە ئەودینەتان ئەوندە قورس کردوە لەسەرمان یاخود خەم ناخۆیت بۆ ئەوەی کە ئەم ئیسلامە پیادە ناکرێت حوکمی ئیسلامی نەماوە، بەلامە سەیرە موسڵمان هەناسەی بۆ ئەدرێت بە خۆمەوە، کەواتە دەبێت هەموومان بە ئیمانماندا بچینەوە..

 

لێرەدە دەبێت ئەوە باسکەم چۆن ئەو ڕێکخستنانەی ئیسلامی هەناسەیان بۆ ئەدرێت کە ئاراستەی ئەندامەکانیان دەکن بە درۆ خەڵکی لە پێش چاویاندا ناشرین دەکەن قسەیان بۆ هەڵدەبەستن.. کە نمونەی زۆر لەبەر دەستدایە بۆ خۆتان کۆت وزنجیر دەکەن لە جیاتی ئەوەی خۆتان ئازاد بکەن ؟! سەیرە بەڕاستی ئەم دونیایە ئیسلامیەکانی کوردستان..

 

پاشان خەڵکانێکی تر چۆن هەست بەو تاوانە گەورە ناکەن کە ووڵاتی موسڵمانان داگیر کراوە وەك فەڵەسطین و عێراق و ئەفغنستان..هتد، هەست بە تاوان ناکەن ئەگەر هەستت پێ نەکرد کەواتە ڕهاتویت لەگەڵ زیندانی، بڕۆ هەر زیندابە.

 

وەك حەسەنی بەسری دەفرموێت: هەموو خەڵکی لە ناو بێ ئاگایدان.. کاتێك بە ئاگا دێنەوە، ئەو کاتەیە کە دەمرن!!.

 

 

کەواتە ووتەیکەی سەرەتام دوبارە دەکەموە وەرن خەڵکینا با خۆمان ئازاد کەین کات زۆر لەبەر دەستدایە

 

بە رەمەزان خۆمان ئازاد کەین، ئەگەر فریای رەمەزان نەکەوتین بە حەج خۆمان ئازاد بکەی..

 

بانگەشەی ئازادی بۆ هەموولایەکە یاخود ئەتوانی بە هۆکاری زۆر ئازاد بیت..

 

مرۆڤ دەتوانێت لە هەمو کاتێکدا ئازاد بێت، نمونە کەی وەك ئەوە وایە تۆ غەرامەیەکی زۆر کراویت، کەسێك دێت هەموو غەرمەکەت بۆ ئەداتەوە پی دەڵێت بەرێز لەمەو لا کاری خراپە مەکە واز لەو سەرکێشیەنەت بێنە، چەند جارێك هەموو غەرەمەکانت بۆ بدات تۆ گەر هەر بەردەوام بیت ئەوا خۆت سەرسەری و ماڵ وێرانی..

 

سەروەمان هەموو ستێکی وەك رۆژی ڕوناك بۆ باس کردوین، حەڵاڵ دیارەو حەرمیشمان هەر بۆ دیاری کراوە..

 

ئەوەی کە رۆشت چوە سەرەتایەکەی نوێ بکەینەوە هەموومان بەرەو هەوڵ و کۆششێکی راستینە بڕۆین تاکو خوای گەورە کارەکنمان ب ۆئاسان بکات ، هۆکاری ئەوەی کاری ئیسلامی بە دەست ئێمەو مانانەوە نایەت بروا بکەن زۆر بوونی تاوانە لەسەرمان کۆت زنجیری کردوین وەرن خۆمان ئازاد بکەین.

 

لەوانیە خەڵکانێک بپرسن چاوەڕوانی ڕەمەزانی داهاتو بکەم بۆ ئەوەی ئازاد بم ؟

 

من دڵێم هیچ گرنتیەك نیە بۆ ئەوەی ئەو هانسەی ئەیدەیت چاریکی تر بیدەیتەوە کەواتە فریا ناکەویت کێ دەڵێ دەمێنیت..

 

لەوانەی کەسێکی تر بڵێت فریا ڕەمەزان نەکەوتم بۆ حەج فریا کەوین باشترە من دەڵێتم گرنتی نیە بۆ ئەوەی بگینە حەجیش پێویستمان بە تۆبەی خێرا هەیە..

 

پێغەمبەر (صلی للە علیە وسلم) ڕێگا چارەی خێرای بۆ داناوین واتا تۆبەی ئێکسپرێس..

 

چۆن؟

 

ئەفەرموێت(صلی للە علیە وسلم) هەر کەس دەست نوێژێك وەك من بگرێت واتا چۆن دەستنوێژێکی گرتوە پێغەمبەر وەك ئەوەی کە ئێستا بە گشتی خەڵکی دەیگرێت، دوورکعات نوێژی ئیسغفار بکات بەڕاستگۆی تەوبە بکات هیچ تاوانێکی لەسەر نامێنێت وەك ئەوە وایە تازە لە دایك بوبێت مەلۆتکە کرابێت، لە ریوایەتێکی تردا هاتوە کە بە دڵ و بە رووی بە راستی رووبکاتە خوای دوورکعات نوێژ بکات خوای گەورە لێ خۆش دەبێت ، ئەم فەرمودەیە لە بوخاری موسلمدا هاتوە..

 

 

بەم دوورکعاتە نوێژە لە هەموو تاوانەکان ئازاد دەبێت، مرۆڤ زۆر جار کە کاری باشە ناکات هۆکارەکەی ئەوەیە کە تاوانی زۆر کردوە دەڵێت بە هەشت لەسەر نۆ بێت، بەڵام کە زانی ڕێگای توبە ئەوەندە ئاسانە، هەرگیز توشی هەڵە نابێت..

 

لە فەرمودەیەکدا پێغەمبەر صلی للە علیە وسلم دەفەرموێت: هەموو مرۆڤەکان خۆ فرۆشن.. یان خۆیان دەفرۆشن بە خوا یاخود بە دنیا..( كل الناس یغدو فبائع نفسه فمعتقھا أو موبقھا)

 

یان ئازادی دەکات ژیانی، یاخود زیندانی دەکات.

 

کەواتە ئەو دورکعاتە ئازاد دەکات وات لێ دەکات دەرچی بۆ کار.. ئەگەر فریای ئەو دوو رکعاتەیش نەکوتی پێغەمبەر (صلی للە علیە وسلم) کێشەکەی کە ئێکسپرس ئاسانتر کردوە دەفەرموێت لە ئەبو هورێرەوە.. هەر کەس سەد جار بڵێت (سبحان للە وبحمدة) خوای گەورە لە هەموو تاوانەکانی خۆش دەبێت ئەگەر وەك کەفی دەریا وابن موسلم گێڕاویەتیەوە واتا (پاك بێگەردی بۆ خوا و سوپاسێك کە شایستەی ئەوبێت).

 

ئەمە فورسەتی ئازادیە چونکە لەم دونیادە نەتوانی خۆت ئازاد بکەیت هەرگیز ئازاد نابیت چونکە ئێرە جێگای تاقی کردنەوەیە لێرەوە پێویستت بە براونامەی ئەو تاقی کردنەویە کە بروانامەی ئازادی بە دەست بێنی بۆ ئەوەی دابمەزرێت لە بەهەشت بە هەتا هەتای تێدا بمێنیتەوە، لەم زیندانی ئەم دنیادا ڕزگارمان بێت، چونکە بە وتەی پێغەمبەر ئەم دونیایە زیندانی ئیماندارانە، بەهەستی بێباوەڕانە

 

کۆتایی بە لێکۆڵینەوەکەم بەوە دەهێنم دەڵێم: وەرن با ئازاد بین.

 

فَسَتَذْكُرُونَ مَا أَقُولُ لَكُمْ وَأُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ

 

جا له‌ ئاینده‌ دا ڕۆژێك دێت، ئه‌م قسانه‌ی منتان بێته‌وه‌ یاد، ئێستاکه‌ش من خۆم و کار و باره‌کانم ده‌ده‌مه‌ ده‌ست خوا و پشت به‌ خوا ده‌به‌ستم، چونکه‌ بێگومان خوا بینایه‌ به‌ به‌نده‌کانی.