خوای گەورە لە قورئانەكەیدا ئەفەرمووێ‌ – اعوذ بالله من الشیطان الرجیم – (وجعلنا السما‌ء سقفاً محفوڤاً وهم عن ایاتها معرضون).
- ئەفەرمووێ‌ – سەقفێكمان دانا بۆ ئەم ئاسمانە، سەقفێك بۆئەوەی ئاسمان بپارێزێ‌، بەڵام زۆر لەبێ‌ باوەڕان بیر لەمە ناكەنەوە یا خۆیانی لێ‌ گێل ئەكەن.
(راناوی كۆ) سەربەخۆ بێت یا لكاو بێت وەكو (نا) یا (نحن) یان (اٍنا) كە خوای گەورە بەكاری ئەهێنێ‌ لەقورئانەكەیدا هەمیشە لەگەڵ فرمانێكدا دێت كە ئاماژەیە بۆ صیفەتێك یان ناوێك لەناوەكانی خوای گەورە –وجعلنا السما‌و…
• بەڵام ئەگەر هاتوو (راناوی تاك) بەكارهات، ئەوا خوای گەورە مەبەستی ناوو سیفاتی خۆی نییە. بەڵكو مەبەستی زاتی خۆیەتی (جل جلاله) وەكو ئەفەرمووێ‌ (اننی أنا الله لا اله الا أنا فاعبدنی ). لەوێدا مەبەستی زاتی خۆیەتی.
لەروانگەی زانستەوە چەند راستییەك دەركەوتووە بۆ ئەو سەقفە پارێزراوە، ئەو سەقفەی كەخوا پاراستویەتی زانست بۆی دەركەوتووە كە دەستەڵاتێك هەیە قودرەتێكی ژیری سەرووی دەستەڵاتی بەشەر ئەم بەرگە هەوایەو ئەو ئاسمانانە دەبات بەڕێوە بەوپەڕی ڕێك‌و پێكی‌و وردەكارییەوە. كە هەمووی ئەیسەلمێنێ‌ ئەم ئایەتە كەلامی خوایەو هیچ جۆرە  گومانێكی  تیا نییە.
• یەكێك لەو راستیانە: (بەهەڵم بوونی ئاو لەساڵێكا) نەگۆڕە واتە لەساڵێكا چەند لەو رووبەرە ئاوییانە دەبنە هەڵم هەموو ساڵێ‌ هەمان بڕە.(بڕێكی دیاری كراوە) بەڵكو سەرسوڕمانەكەشی لەوە دایە كە بۆیان دەركەوتووە هەمان بڕ دائەبارێتەوە هەمدیس واتە ئەو بڕەی كە دەبێتە هەڵم هەمان بڕە دەبارێتەوە. وە دۆزیانەوە كە 16 ملیۆن تەن لەهەموو چركەیەكدا دەباری لەسەر زەوی بەتێكڕای  ساڵەكە هەمووی. 
واتە: بڕێكی دیاری كراوە بڕەكەش 16 ملیۆن تەن باران دەبارێت لەهەموو چركەیەكدا.
دەبڕوانە ئەم ئایەتە پیرۆزە (وأنزلنا من السما‌و ما‌و بقدر…) جارێ‌ ئایەتەكە تەواو ناكەم، خوای گەورە ئەفەرمووێ‌ (وانزلنا) ئەو (نا)یە دیسان (راناوێكی كۆیە) لێرەدا لكاوە بەفرمانێكەوە، پەیوەندی بەفرمانێكەوە هەیە كە (انزال)ە وەك ئەفەرمووێ‌:(انا أنزلناه فی لیلە القدر)خوای گەورە ئەفەرمووێ‌: تەنها ئێمە باران دەبارێنین هاوەڵمان نییە لەو كارەدا وە ئەو بارانە كە دەیبارێنین (بقدر) لەئاسمانەوە بەبڕێكی دیاری كراوكە وەك دۆزراوەتەوە ئەمڕۆ ئەوبڕە بریتییە لە16 ملیۆن تەن     لەهەموو چركەیەكدا.
راستە هەندێ‌ جار هەندێ‌ شوێن بێ‌بارانی دەیگرێتەوە بەڵام شوێنی تر لافاو ئەیبات، تۆفان لێ‌ی ئەدا گرنگ ئەوەیە هەمان  بڕ دەبارێ‌.
• راستییەكی تر زانست گەیشتە ئەوەی كە ئەو ئاوەی كە لەسەر زەوییە وە ئەو ئاوەی كە لەشێوەی بەستەڵۆكە وە ئەو ئاوەی لەژێر زەمینە كە پێ‌ی دەڵێن (ناخاو) كۆی هەموویان نەزیاد بووەو نە كەم بووەو نەگۆڕە لەو رۆژەی كە خوای گەورە ئەم زەوییەی دروست كردووە.
واتە زیادو كەمی نییە، ئەگەر هات‌و ئەم بەرگە هەوایە كونێكی تیا هەبوایە هەڵمی ئەو ئاوە ئەچووە دەرێ‌و هەواكەش ئەچووە دەرێ‌، ژیان نەدەما لەسەر زەوی وە زەوی وشك دەبوو، (4500) ملیۆن ساڵە ئەم زەوییە هەیە خوای گەورە سەقفێكی پارێزراوی بۆ داناوە، ئەو ئاوە زیادو كەمی نەكردووە بەڵكو لەخولێكدایە دەبێتە هەڵم، دەبێتە باران، دەبێتەوە ئاو، دەبێتە سەهۆڵا، دەچێتە ناخاو، گرنگ ئەوەیە لەدەوراندایەو زیاد ناكاو كەم ناكات.
ئەمە هەمووی دەلیلی زانستییە بەڵگەی زانستییە بۆ ئەو سەقفە پارێزراوەی كە خوا (سبحانە‌و تعالی) لەئایەتەكەیدا خوێندمانەوە ئاماژەی بۆ دەكات.
ئایەتەكە تەواو دەكەین دیسان (وانزلنا من السما‌ء ما‌و بقدر فاسكناه فی الارض وانا علی ذهاب به لقادرون).
لێرەدا تێبینی بكەن لەسەر دوو وشە: وشەی (أسكناە) لەگەڵ وشەی (ذهاب) خوای گەورە كە ئەفەرمووێ‌: من بارانتان بۆ ئەبارێنم بەبڕێكی دیاری كراو ئەو بارانە كە دەبارێ‌ (سوكنا) دەكات لەسەر زەوی وە ئەشتوانین لای بەرین.
ساكن: واتە: (دانیشتوو) كە پرسیار ئەكرێ‌ دانیشتووی كوێ‌ی؟ نیشتەجێ‌ی كوێ‌ی؟ ساكن‌و سُكناو سكّان‌و لتسكنوا و….هتد  هەموویان پەیوەندی مرۆڤ پیشان ئەدات لەگەڵ زەوی دایان لەگەڵا خێزاندا یان لەگەڵا خاكدا یان لەگەڵا نیشتمانەكەیداوە… هەروەها پەیوەندیەكە ئەوەندە پتەوە خەڵكی دێت بەشانازییەوە خوێن ئەڕێژێ‌ لەپێناوی نیشتمانەكەیدا لەپێناوی خاكەكەیدا لەپێناوی خێزانەكەیدا لەپێناوی ماڵ‌و سامانیدا… ئەم وشەی (سُكنا)یە،باسی پەیوەنیدمان بۆ دەكات، پەیوەندییەكی پتەو بەڵام كە تۆ بیر دەكەیتەوە بەرووكەش ئەڵێ‌ی: كوا ئەو پەیوەندییە؟  زاهیرەن كوا ئەو پەیوەندییە پتەوە هەیە لەنێوان باران‌و خاكدا، ماوەیەك ئەو خاكە تەڕ ئەبێت شێدار ئەبێت‌و وردە وردە هەتاو لێ‌ی ئەداو پاشان وشك ئەبێتەوە بەهەڵم بوونێكی ئاسایی پێویستی بەقودرەتێكی گەورە نییە تا ئاوەكە لابەرێت (وانا علی ژهاب به لقادرون) هەر خۆی بەیاسایەكی خوای سادە كە بریتییەلەبەهەڵم بوون…. ئاوەكە وردە وردەلەدەست دەدات…ئەی بۆچی خوای گەورە وا دەفەرموێ‌؟! سەرەتا ئەفەرموێ‌ ئەو ئاوەنیشتەجێ‌ ئەكەین وە ئەشتوانین لای بەرین. لەروانگەی زانستەوە (كە ئەمە بواری پسپۆری خۆمە، چونكە دەرچووی بەشی گڵم لەكۆلێجی كشتوكال) هەموو گەردیلەیەكی گڵا clay (كلەی) چەند وشك بێت لەژێر خۆرا لەچلەی هاوینا لەبیاباندا بیهێنە ئەو گڵە وشكە بەمایكرۆسكۆب تەماشای كە ئەبینیت بەرگێك دەوری داوە لە(هەڵمی ئاو) ئەمەندە هێزێكی راكێشانی پتەو هەیە لەنێوان ئەو دوو گەردیلەیەدا، گەردیلەی گڵ‌و ئەو بەرگە هەڵمەی ئاوە تەنانەت بەو تیشكە بەهێزەی چلەی هاوینیشت زایە نابێت ئەوەیە رازی نهێنی تێگەیشتنی (وانا علی ژهاب به لقادرون) ئەشتوانین ئەو بەرگی هەڵمی ئاوە لابەرین، بەڵام چۆن بێگومان لەتاقیگەدا لە پلەی 200و 300ی سەدی ئینجا ئەشكێت وە پاشان ئەو سامپڵە ئەكێشی كێشەكەی كەمی كردووە، ئەو كەمبوونەوەیە بریتییە لە كێشی هەڵمی ئاوەكە كە لەدەستی داوە.
بێینە سەر وشەی (بقدر) كە باسمان كرد بەبڕێكی دیاریكراو خوای گەورە باران ئەبارێنێ‌ وە دۆزرایەوە چەندە، بەڵام لە دوو روانگەیەوە تەماشای باران كەین، یەكێكیان: لەروانگەی بارینیەوە دووەمیان: لەروانگەی پێكهاتەكەیەوە بێگومان باران لەهەورەوە دێت، هەوری ئاسایی 1200 مەتر بەرزە، هەوریش هەیە هەڵگری بارانیشە 10000 هەزار مەتر بەرزە، بەڵام تێبینی بكە ئەچوێنرێت بەسەنگێكی یەك كیلۆیی كە ئەگەر لەبۆشاییدا دڵۆپەیەك ئاو لە 1200 مەترەوە بێتە خوارەوە لەبۆشاییدا ئەوە وەكوكیلۆیەك لەبەرزایی 15 سانتیمەوە بەرتدابێتەوە بەسەری یەكێكدا ئەگەر حسابی ئەو هێزە بارانە بكەین كەلە 10000 مەترەوە واتە: لە 10 كیلۆمەترەوە دێتە خوارێ‌ خێراییەكەی دەچێتە سەرو( 558) كیلۆمەتر لەكاتژمێرێكدا وەكو كیلۆیەك ئاسن وایە كەبماڵرێت بەسەری یەكێكدا لەبەرزایی مەترێك‌و     10 سانتیمەوە.
ئێمە باسی دڵۆپە ئاو دەكەین باسی تەرزە ناكەین، ئایا كێ‌ خۆی ئەگرێ‌ لەبەر ئەم رەجمە یان ئەم راجیمانەدا؟
بەڵام خوای گەورە كە ئەفەرمووێ‌ ئەم ئاسمانەم بۆ كردوون بەسەقفێكی پارێزراو وە یاسای لێ‌خشاندن (فریكشن)ی داناوە، (با)ی داناوە ئەو چڕیەی هەوای داناوە، ئەمانە هەمووی بۆ ئەوەیە ئەو خێراییە كەم بكەنەوە بۆ نێوان 8 تا 10 كیلۆمەتر لەسەعاتێكدا، عەزیەتی نەك ئینسان نەك ئاژەڵا عەزیەتی گوڵیش نادات ئەمە هەمووی بەڵگەیە كە ئەم گەردوونە ئیدارە ئەكرێ‌ لەلایەن عەلیم‌و خەبیرەوە(سبحانە وتعالی) لەلایەن لەگیف و خەبیرەوە، لەلایەن خوایەكی رەئوف‌و رەحیمەوە.
جۆرە هەورێك دۆزراوەتەوە پێ‌ی ئەڵێن: كیۆمیۆلۆ نێمبەرس، ئەم جۆرە هەورە كێشەكەی هەزاران تەنە لەهەندێك كتێبدا ئەڵێ‌:  300000 تەن، 300000 تەن ئاو بەئاسمانەوە‍‍‍‍‍‍ لەروانگەی زانستەوە واپۆلێن كراوە پێ‌ی ئەوترێ‌ (هەوری قورس). بێینە سەر قورئانی پیرۆز باسی هەوری قورس ئەكات ئەفەرموێت:
(وهو الژی یرسل الریاح بشراً بین یدی رحمته حتی اژا اقلت سحاباً پقالا سقناه لبلد میت فأنزلنا به الما‌و فأخرجنا به من كل الپمرات كژلك نخرج الموتی لعلكم تژكرون).
خوای گەورە باسی ئەوە دەكات هەر خۆیەتی (سبحانە وتعالی) كە (با) ئەنێرێ‌ وەك مژدانەیەك چونكە ئەگەر (با) نەبێت هەموو ئەو هەورانەی كە دروست ئەبن بارانەكەیان دەبارێتەوە بەسەر دەریاو زەریاكاندا بەڵام بەهۆی سیستەمی (با)وە ئەم هەموو هەورانە دەگوێزرێنەوە بۆ وشكانی، وە هەندێك لەو هەورانە قورسن خوای گەورە ناوی ناون (سحابا ثقالا) كە ئەگاتە وڵاتێكی مردوو، وڵاتێكی بێ‌باران زیندووی ئەكاتەوە ئێوەش بیرتان بێ‌ ئاوهاش زیندووتان دەكەینەوە لەئاخیری زەماندا. 
دووەم: پێكهاتەی ئەو بارانە: بێگومان هەموو بارانێك لەهەورەوە دێت، هەموو هەورێكیش لەهەڵم  بوونی ئاوەوە دێت. 97%ی هەور لەهەڵمی زەریاكانەوە هاتووە، ئەوی تریشی لەرووباری ئاوی شیرین‌و لەقوڕاوو زەلكاوو شوێنی ترەوە، گرنگ ئەوەیە ئەو هەڵمە كە بەرز دەبێتە هیچ جۆرە خاشاكێك، هیچ جۆرە كەرەستەیەك لەگەڵا خۆیدا بەرز ناكاتەوە، ئاوی ئەو زەریاو دەریایە چەند سوێرە لەسوێریدا تاڵا بووە، بەڵام ئەو سوێریە بەرز ناكاتەوەلەگەڵا خۆیدا بەڵكو هەڵمێكی پاك‌و خاوێن بەرز دەبێتەوە بۆئەوەی ئاوێكی سازگار ببارێ‌ بەسەرئەم زەویەدا.
خوای گەورە دەفەرمووێ‌  (لو نشا‌ء جعلناه اجاجا فلولا تشكرون).
اجاج یەعنی سوێر – ئەگەر بمانەوێ‌ ئەو بارانەتان بۆ دەكەین بەسوێراوێك كە ماڵی هەمووتان كاول كات، ئەگەر دوو سێ‌ بارانی سوێر ببارێ‌ زەوی كشتوكاڵی نامێنێ‌ لەسەر ئەرزدا هەمووی تێك دەچێت، ئەوەش نیشانەیەكە بۆ ئەو سەقفە پارێزراوەو ئەو سەرپەرشتی كردن‌و ئەو سیستمەی كە خوا دایناوە، لەم بەرگە هەوایەدا ئەوەی كیمیای (ئەتمۆسفیر) بخوێنێت شتی سەیری بۆ دەرئەكەوێ‌ هەمووی توێژ توێژە بایۆسفیرە میزۆسفیرە ستراتۆسفیرە ئۆزۆنۆسفیرە… هتد هەر چینەی چری خۆی و پێكهاتەی خۆی هەیەو تایبەتمەندی خۆی هەیە ئەرك‌و پیشەی تایبەتی هەیە، ئەگەر ئەو هەڵمە لەقوڕیشەوە بڕوا هیچ جۆرە كەرەستەیەك لەگەڵا خۆیدا بەرز ناكاتەوە، واتە: زانست ئەمڕۆ ئەڵێ‌، ئاوی باران ئاوێكی زۆر زۆر پاكە. خوای گەورە ئەفەرمووێ‌ (وأسقیناكم ما‌و فراتا)، ئاوێكی سازگارتان پێ‌ئەبەخشین لەڕێ‌ی بارانەوە.
خوای گەورە ئەفەرمووێ‌ (وأنزلنا من السما‌ء ما‌ء طهورا).
ئاوێكی پاك پاكژو پاكتان بۆ دەبارێنین لەشوێنێكی تردا ئەفەرمووێ‌: موبارەك‌و پیرۆزە بەڵام بەهۆی دەست كردی بەشەرەوە ئەم بەشەرە كە فەسادی بڵاو كردەوە لەسەر زەوی بەهەموو جۆرێك فەسادی ماددی‌و مەعنەوی ژینگەی خاپور كرد ژینگەی پیس كرد چ دوكەڵی سەیارە چ دوكەڵی كارگەكانی، راستە یەكێك لەئەركەكانی مرۆڤ ئەوەیە كە زەوی ئاوەدان كاتەوە بەڵام نەك خاپووری كات. نابێت بیر لەوە بكاتەوە كە هەر خۆی لەسەر ئەم زەوییە دەژی، بەڵكو بیر لەو نەوانەی دوای خۆی بكاتەوە ژینگەیەكی پاك‌و خاوێنیان بۆ بەجێ‌ بێڵێ‌، خۆراك پەیدا بكە كشتوكاڵا، پیشەسازی، تەكنەلۆجیا هەمووی بكە بەڵام لەسەر حسابی پیس بوونی هەوا نەبێت، لەسەر حسابی خاپوور كردنی خاك نەبێت، لەسەر حسابی پیس كردنی وە بەژەهربوونی ئاوەكان نەبێت. 
ئەو بارانە پاك‌و خاوێنەی كە دەبارێ‌ لەناوچەیەكدا كە هەمووی كارگەو دووكەڵە، تێكەڵ بەو دوكەڵە دەبێت و جۆرە ترشەڵۆكێك دروست دەكات بەملیۆنەها بەڵكو بەملیارەها دۆلار زەرەر ئەدات، وەك لەئەمریكاو كەنەدا روویداوە بەهۆی كارگەكانیانەوە زۆربەی رووەكەكانیان لەناو چوون، زۆربەی رووبارەكانیان تێك چوون بەنموونە: لە 1800 – دەریاچە لەسوید ئەمڕۆ 600ی بەمردوو حسابەو مەرجی تەندروستی نییەو ژیانی ئاوی تیا نەماوە، بەهۆی ئەو ترشە بارانەوە كە پێ‌ی دەوترێت (ئەسەدرین) (acid rain). خوای گەورە دەفەرمووێ‌: (واتقوا الله ویعلمكم الله)( ). واتە: لەخوا ترس بن خوا زانیاریتان پێ‌ دەبەخشێ‌.
مرۆڤی خواناس زانستی تایبەتی پێ‌ئەبەخشرێ‌، چ جای باس ئەگەر یەكێك نەك هەر لەخواترس بێت بەڵكو پێشەوای لە خواترسان بێت، لەزەمانی خۆیدا یەكێك هاتە خزمەتی پێشەوا عەلی نەخۆش بوو داوای چارەسەری لێ‌ كرد، فەرمووی: بڕۆ درهەمێ‌ لەخێزانەكەت وەربگرە لەو پارە مارەییەی كە پێت داوە (پێشەكییەكە) با بەگەردن ئازایی درهەمێكت باتێ‌، بچۆ بیدە بەهەنگوین، قورئانی بەسەردا بخوێنە، ئاوی بارانت هەیە؟ ووتی: بەڵێ‌ كۆم كردۆتەوە. فەرمووی: تۆزێ‌ ئاوی بارانیشی بكە بەسەردا بیخۆ ئینشا‌والله چاك ئەبیتەوە، كابرا چاك بوەوە هاتەوە خزمەت پێشەوا عەلی (كرم الله وجهە) لێ‌ی پرسی قوربان ئەوە چیبوو كە بۆت نووسیم‌و چاك بوومەوە؟
فەرمووی ئەو مارەییەی كە نیشانەی ڕاستگۆیی پیاوەكەیە بەرامبەر ئافرەتەكە، پارەیەكی زۆر حەڵاڵە وە كە بەگەردن ئازایی ئەو درهەمەت ئەداتێ‌ بەو پارە حەڵاڵە چوویت  چیت كڕیوە؟ 
خۆراكێكت كڕیوە خوا مەدحی ئەكات لەقورئانا، كە هەنگوینە كە ئەفەرمووێ‌: (فیه شفا‌ء للناس) شیفای تێدایە كە قورئانیشی بەسەردا ئەخوێنی قورئان (شیفاى لەش‌و دەروون‌و رۆح) (وننزل من القران ما هو شفا‌ء ورحمە للمۆمنین).  شفایشەو رەحمەتیشە. 
ئەوەشت كردووەتە سەر دەرمانەكە وە پاشان ئاوی بارانت كردووە بەسەردا كە خوای گەورە ئەفەرمووێ‌: موبارەك‌و پیرۆزە ئەم هەمووە كۆبۆتەوە چۆن چاك نابیتەوە؟!!
بێگومان ئەمە تێگەیشتنێكە لەرێ‌ی مامۆستاوە تێ‌ی ناگەیت بەڵكو ئەمە زانستێكی حزووریو شهودی تایبەتە ئەدرێ‌ بەهەندێك كەس كە خوای گەورە خۆی بیەوێ‌.
بۆیە ئەبینی یەكێ‌ لەكوڕەزاكانی پێشەوا عەلی كە كوڕی حەزرەتی حسێنە ناسراوە بە زەین العابدین.
رۆژێكیان لەكۆڕی خەلیفەدا وابزانم متەوەكیل بووە، متەوەكیل زاناكانی كۆ كردبۆوە پێ‌ی وتن: من سوێندێكم خواردووە یان نەزرێكم كردووە ئەگەر فڵان شتم بۆ بوو پارەیەكی زۆر ئەكەم بەخێر. (دنانیر كپیرە) جا ئێستا شتەكە بووە. من چەند بكەم بەخێر؟ 
زاناكان، نەیاندەزانی چۆنی وەڵام بدەنەوە، سەرەی قسە گەشتە سەر ئیمام زەین العابدین رەحمەت‌و رەزای خوای لەسەر بێت فەرمووی: خوای گەورە لەقورئانا بەهەشتا ئەفەرمووێ‌ زۆر لەقورئاندا  واهاتووە (80) دینار بكە بەخێر. ئیتر رزگارت ئەبێت لەو سوێندە یان لەو نەزرە.
زاناكان روویان كردە زەین العابدین وتیان: كوا ئایەتی وا هەیە لەقورئاندا؟ فەرمووی: بەڵێ‌ هەیە با بۆتان بخوێنمەوە.
سەیری ئەم تێگەیشتنە بكەن:
ئایەتەكەی بۆ خوێندنەوە:
(لقد نصركم الله فی مواطن كثیرە ویوم حنین).
واتە: لەزۆر جەنگدا ئێوەم سەرخست وشەی (زۆر)ی بەكار هێنا خوای گەورە وە ئەفەرمووێ‌: (ویوم حنین) لەرۆژی (حنین)یشدا ئێوەم سەرخست. 
غەزاكان بژمێرن جەنگە سەركەوتووەكان بژمێرن پێش (حنین) دەبینین (80 ) جەنگە لەبەر ئەوە (80 ) خوا بەزۆری دائەنێ‌ تۆش 80 دیناری ئاڵتون بكە بەخێر.. ئەوانە زانستی (لدنی)ن خوای گەورە بە هەموو كەسیان نابەخشێ‌.
دێینەوە سەر باسەكەمان: بەڵگەی زانستی ترمان زۆرە، یەكێك لەو بەڵگانەی سەقفی پارێزراو ئەوەیە كەخوا ئەم بەرگە هەوایەی داناوە ئەمان پارێزی لە تیشكاوەری زیان بەخش، بێگومان كە تیشكی جۆراوجۆر لەخۆرو خۆرەكانی ترەوە دێت ئەوەی كە سوودی هەیە رێ‌ی پێ‌دەدرێ‌ بێتە سەر زەوی وە ئەوەی كە زیان بەخشە هەمووی دەرئەكرێت لەڕێ‌ی بەرگە هەواوە لەرێ‌ی ئەو چین و توێژانەی پێشتر ئاماژەمان پێ‌دا. 
لەلایەكی تریشەوە ئەمانپارێزێ‌ لەو هەموو بەردە ئاگرینەو نێزەكانەی كە لەهەموو چركەیەكدا نزیكەی 50 دانە خۆی ئەكا بەم بەرگە هەوایەداو دەسوتێ وە ئێمە ئاسایی دانیشتووین‌و ئاگامان لێ‌ی نییە، ئەم بەرگە هەوایە (سێ‌ سەد)‌و ئەوەندە كیلۆ مەترە بەرگریمان لێدەكات.. ئەو بەردە ئاگرینانە كە خۆیان دەكەن بەژووردا دەسووتێنرێن وە هیچ شوێنەوارێكیان دیار نییە بەڵكو بەشێوەی سووتویەكی نادیار وردە وردە دەنیشێتە سەر ئەرزو ئێمە هەستی پێناكەین ئەمە هەمووی پارێزگاری كردنە لەلایەن خواوە (سبحانە و تعالی). 
مەسەلەی ئەم پارێزگارییە لەلایەن خوای گەورەوە بەم شێوە ووردەكارییە تەنها بۆ ئەتمۆسفیرەكە نییە، تەنها بۆ بەرگە هەوا نییە، بەڵكو بۆ دەرەوەی ئەوەشە.
لەگۆڤاری (ساینس ئەند تەكنەلۆجی) ژمارەی مانگی تەمموزی ساڵی 1983 باسی خولگەی زەوی ئەكات بەدەوری خۆردا، ئەڵێ‌: هەموو سوڕانەوەی 18 میل زەوی بەدەوری خۆردا ئەگەر بیكەیت بەراستە هێڵێك جیاوازیەكەی لەگەڵا ئەو چەمانەوەدا2.8 ملمی مەترە ئەگەر 0.3 میللی مەتر زیاد یان كەم بكات لەو چەمانەوە (18 میل)ە یان زەوی هەمووی ئەیبەستێ‌ بەهەواكەیەوەو ژیانی تیا نامێنێ‌ یان هەمووی دەبێتە ئاگر. 
ملیارەها ساڵە زەوی بەو خولگەیەی خۆیدا دەڕوا بەبێ‌ هەڵە. هەروەها مانگیش، ئەمە راستییەكی زانستییە بینراوە بەچاو بەژمارە حساباتی بۆ كراوە، با بزانین خوا (سبحانە‌و تعالی) سەبارەت  بەم بابەتە چی ئەفەرمووێ‌: (وهو الذی خلق اللیل والنهار والشمس والقمر كل فی فلك یسبحون).
خوای میهرەبان كە شەوو رۆژی دروست كردووە، مانگ و خۆری دروست كردووە، هەریەكێك لەمانە رێچكەی خۆیان هەیە، خولگەی خۆیان هەیە، پیایدا دێن و دەڕۆن وە پۆلیسی هاتووچۆیان نییەو ترافیك لایتیان نییەو بە ملیاردەها هەسارە هەیە لەم گەردوونەدا بەریەكتر ناكەون، بۆچی؟ چونكە هەموویان رێنمایی كراون، بەرنامەی خۆیان پێ‌یە، خوای گەورە ئەفەرموێ‌ (كل قد علم صلاته وتسبیحه).
دێینە سەر راستییەكی دیكە، زانست دۆزیویەتییەوە كەوا خۆر 333000هەزار جار لە زەوی گەورەتر وە بە بەردەوامی تەقینەوەی ناوكی هایدرۆجینی تیاڕوودەدات بڵێسەكەی چەند ملیۆن كیلۆمەتر بەرزدەبێتەوە لە خۆرەوە، رەنگی زەردە، ئەم بڵێسانە كۆمەڵێك لە زاناكانی ئەڵمانیا لەڕێ‌ی تەلەسكۆبی فەزائییەوە توانیان رەسمی بگرن، بۆ یان دەركەوت ئەم بڵێسانە رەنگیان زەردە وە رەسمیشیان گرت، كە وورد دەبیتەوە لە وێنەكە بۆت دەرئەكەوێت لە كۆمەڵەحوشترێك ئەچێت كە ئەو بڵێسەیە هەموو چركەیەك ئەوەتەی دنیا دنیایە ئەم تەقینەوەیە هەیەو ئەم شێوەیە هەچ وەختێك ئەو رەسمە بگیرێت ئاوا ئەم نموونەی حوشترەت پێ‌ ئەدات، قورئانی پیرۆز باسی ئەم تەقینەوەیە دەكات خوای گەورە ئەفەرموێ‌: (انها ترمی بشرر كالقصر كأنه جمالت صفر).
ئەو خۆرە پریشكی ئاگرین ئەهاوێژێ‌ فڕێ‌ی ئەدات، ئەم بڵێسانە فڕێ‌ ئەدات هەتا دووری ئەخاتەوە لەخۆی (جمال) كۆی (جمل)ە یەعنی حوشتر وەكو كۆمەڵێك حوشتر وەهایە وە ڕەنگیشی زەردە، ئایا پێغەمبەری خوا (صلی الله علیه وسلم) تەلیسكۆبی هابڵی هەبووەهەزار و چوارسەد ساڵ لەمەوپێش تا وەصفی ئەو تەقینەوەیە بكات بەو رەنگەو بەو شێوەیە؟
بەڕاستی ئەوكەسەی فێڵ لەخۆی نەكات وە خۆی غافڵ نەكات یەكێك لەم بەڵگانەی بەسە وە وابزانم كاتی ئەوە هاتووە كە ئەو كەسانەی ئەم ئایات و بەڵگانەی خوایان پشت گوێ‌ خستووە كاتی ئەوە هاتووە كە بگەڕێنەوە بۆ لای خوای گەورە، داوا ئەكەین كە ئەم بەڵگانە ئیمانمان زیاد بكات، یەقینمان زیاد بكات تا بگاتە ئاستێك ئەو یەقینە، مەعریفەو ئیمانمان زیاد بكات ئەو مەعریفەت و زانستەمان ببێتە هۆی زیادبوونی خۆشەویستی ئێمە بۆ خوای گەورە، ئەو خۆشەویستیەش پاڵپێوەنەرێك بێت بۆ زیادبوونی ملكەچیمان بۆ پەیڕەوی خوای گەورەو گوێ‌ رایەڵی پێغەمبەرەكەی (صلی الله علیه وسلم)