15/02/2015
•
نوسەر: bzavpress
•
خەواریج بناسە لە وتەی زانایەکی شارەزا بە حاڵیان
پێشەوا محمد ی کوڕی حسین الاجری لە کتێبە بەسوودەکەی لە ڕوون کردنەوەی بیرو باوەڕی ئەهلی سوننەو جەماعەت و ڕەددی ئەهلی بیدعە کتابی (الشریعە) دەفەرموێ : (باب ژم الخوارج وسوو مژاهبهم ، وإباحە قتالهم وپواب من قتلهم أو قتلوه) واتە : (باسی زەم کردنی خەواریج وە خراپی مەزهەبەکانیان -بیروڕڕو تێڕوانینەکانیان-، وە حەڵاڵی شەڕکردن لەگەڵیان وە پاداشتی ئەو کەسەی کە ئەیانکوژێت یان ئەوان دەیکوژن).
ئەوجا ئەفەرموێ : ( لم یختلف العلماو قدیما وحدیپا أن الخوارج قوم سوو عصاە لله تعالی ولرسوله صلی الله علیه وسلم ، وإن صلوا وصاموا ، واجتهدوا فی العبادە ، فلیس ژلك بنافع لهم ، نعم ، ویڤهرون اڵامر بالمعروف والنهی عن المنكر ، ولیس ژلك بنافع لهم ، ڵانهم قوم یتأولون القرێن علی ما یهوون ، ویموهون علی المسلمین ، وقد حژرنا الله تعالی منهم ، وحژرنا النبی صلی الله علیه وسلم ، وحژرناهم الخلفاو الراشدون بعده ، وحژرناهم الصحابە رچی الله عنهم ومن تبعهم بإحسان . والخوارج هم الشراە اڵانجاس اڵارجاس ، ومن كان علی مژهبهم من سائر الخوارج یتوارپون هژا المژهب قدیما وحدیپا ، ویخرجون علی اڵائمە واڵامراو ویستحلون قتل المسلمین . فأول قرن گلع منهم علی عهد رسول الله صلی الله علیه وسلم : و هو رجل گعن علی رسول الله صلی الله علیه وسلم ، وهو یقسم الغنائم ، فقال : اعدل یا محمد ، فما أراك تعدل ، فقال صلی الله علیه وسلم : « ویلك ! فمن یعدل إژا لم أكن أعدل ؟! » فأراد عمر رچی الله عنه قتله ، فمنعه النبی صلی الله علیه وسلم من قتله وأخبر : أن هژا وأصحابا له یحقر أحدكم صلاته مع صلاته وصیامه مع صیامه ، یمرقون من الدین ، وأمر فی غیر حدیپ بقتالهم ، وبین فچل من قتلهم أو قتلوه . پم إنهم خرجوا بعد ژلك من بلدان شتی ، واجتمعوا وأڤهروا اڵامر بالمعروف والنهی عن المنكر ، حتی قدموا المدینە ، فقتلوا عپمان بن عفان رچی الله عنه ، وقد اجتهد أصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم ممن كان بالمدینە فی أن لا یقتل عپمان ، فما أگاقوا علی ژلك رچی الله عنهم . پم خرجوا بعد ژلك علی أمیر المۆمنین علی بن أبی گالب رچی الله عنه، ولم یرچوا لحكمه ، وأڤهروا قولهم، وقالوا : لا حكم إلا لله ، فقال علی رچی الله عنه : كلمە حق أرادوا بها الباگل ، فقاتلهم علی رچی الله عنه فأكرمه الله تعالی بقتلهم ، وأخبر عن النبی صلی الله علیه وسلم بفچل من قتلهم أو قتلوه ، وقاتل معه الصحابە، فصار سیف علی بن ابی گالب رچی الله عنه فی الخوارج سیف حق إلی أن تقوم الساعە.)
واتە : (زانایان خیلافیان نیە لە کۆن وتازە لەسەر ئەوەی کە خەواریج قەومێکی خراپن سەرپێچی کارن لە فەرمانی خوای بەرز وە لە فەرمانی پێغەمبەرەکەی صلی الله علیه وعلی اله سلم، ئەگەر نوێژیش بکەن و بەڕۆژووش بن، وە تێکۆشان بکەن لە عیبادەت-زۆر عیبادەت بکەن-، ئەوە سوودیان پێ ناگەیەنێ، بەڵێ، وە وادەری ئەخەن کە فەرمان دەکەن بەچاکەو نەهی دەکەن لەخراپە -ئەوە ئاشکرا ئەکەن و بانگەشەی ئەکەن-، بەڵام ئەوە سوودی بۆیان نیە، لەبەر ئەوەی ئەوان قەومێکن قورئان لێکدەدەنەوە -تەفسیر ئەکەن- بەو شێوەی ئارەزویان دەیخوازێ، وە موسڵمانان دەخەڵەتێنن -بە تەزویرکردنی مانای قورئان-، وە خوای بەرز ئێمەی ئاگادارکردۆتەوەو ترساندوە لەوان ، وە پێغەمبەر صلی الله علیه وعلی اله سلم ئێمەی ئاگادار کردۆتەوەو ترساندوە لەوان، وە خەلیفە ڕاشیدەکان لە دوای ئەو ئێمەیان ئاگادار کردۆتەوەو ترساندوە لەوان -لە خەواریجەکان-، وە صەحابە رچی الله عنهم وە ئەوانەی شوێنیان کەوتوون بە چاکە ئێمەیان ئاگادار کردۆتەوەو ترساندوە لەوان -لە خەواریجەکان-، وە خەواریجەکان -شراە : ئەوانەی کە دەڵێن خۆمان فرۆشتوە بەخوا- پیسن و بۆگەنن، وە ئەوەی لەسەر مەزهەبی -ڕێڕەوی-ئەوان بیت لە هەمووخەواریجەکان ئەو مەزهەبە -بیروڕایە بۆگەن وپیسە- بە میرات لەیەکتر وەردەگرن لە کۆن وتازە، وە دەرئەچن لە بەرامبەری پێشەواکان وئەمیرەکان -سەرۆکی وڵات و سەرۆکەکان- وە کوشتنی موسڵمانان حەڵاڵ ئەکەن، وە یەکەم قۆچیان-شاخیان- کە دەرچوو لە سەردەمی پێغەمبەری خوا بوو صلی الله علیه وعلی اله سلم : ئەویش پیاوێک بوو -دەرچوو- تەعنی دا لە پێغەمبەری خوا صلی الله علیه وعلی اله سلم ، کاتێک -پێغەمبەر صلی الله علیه وعلی اله سلم - غەنیمەتی دابەش ئەکرد ، -ئەو پیاوە- وتی : ئەی محمد عەدل بە -لە دابەش کردنەکەت- ، من نابینم عەدل بیت -لە دابەش کردنەکەت- ، جا پێغەمبەری خوا صلی الله علیه وعلی اله وسلم فەرموی : « بە هیلاکچوون بۆتۆ! جا کێ عەدل ئەبیت ئەگەر من عەدل نەبم ؟! » ئەوجا عمر رچی الله عنه ویستی بیکۆژێ، پێغەمبەر ڕێی لێگرت لەوەی بیکوژێت و وە هەواڵی دانێ : کە ئەو پیاوەو هاوەڵەکانی ئاوهان کە یەکێک لە ئێوە نوێژی خۆی بەرامبەر نوێژی ئەوان لەبەرچاو دەکەوێت و بەکەمی ئەزانێ وە ڕۆژووی بەرامبەر ڕۆژووی ئەوان لە بەرچاو ئەکەوێ و بەکەمی ئەزانێ، لە دین دەرئەچن ، وە -پێغەمبەر صلی الله علیه وعلی اله سلم - فەرمانی کردوە بەشەڕکردن لەگەڵیان لە چەند فەرموودەیەک -نەک تەنها یەک فەرموودە- ، وە فەزڵی -پاداشت و چاکەی- ئەو کەسەی ڕوون کردۆتەوە کە ئەیانکوژێ یان بەدەستی ئەوان ئەکوژرێ. پاشان -خەواریجەکان- لەدوای ئەوە دەرچوون -پەیدابوون- لە چەندین شاری جیاواز، وە کۆبونەوەو ئیعلانی ئەمر بە چاکەو نەهی لە خراپەیان کرد -بانگەشەی ئەوەیان ئەکرد کە فەرمان ئەکەن بە چاکەو نەهی ئەکەن لە خراپە- هەتا هاتنە مەدینە، ئەوجا عپمان کوڕی عەفانیان کوشت رچی الله عنه ، وە صەحابەی پێغەمبەری خوا صلی الله علیه وعلی اله وسلم ئەوانەی لە مەدینە بوون هەوڵیان دا ڕێبگرن لە کوشتنی عپمان، بەڵام توانای ئەوەیان نەبوو رچی الله عنهم . پاشان -خەواریجەکان- دەرچوون بەرامبەری ئەمیری ئیمانداران علی کوڕی ئەبی گالب رچی الله عنه وە ڕازی نەبوون بە حوکمی ئەو ، وە ئەو وتەیان ئاشکراکردو -بانگەشەیان کرد- و وتیان : حوکم بۆ کەس نیە تەنها بۆ خوایە ، علی رچی الله عنه فەرموی : وتەیەکی حەقە مەبەستیان پێی باتڵە ، ئەوجا علی رچی الله عنه شەڕی لەگەڵ کردن ئەوەبوو خوای بەرز ڕێزی نا لە علی بە کوشتنی خەواریجەکان ، وە علی هەواڵی دا بەوەی لە پێغەمبەر صلی الله علیه وعلی اله وسلم هەواڵی ئەوەی بیستوە کە فەزڵ هەیە بۆ ئەوانەی خەواریج ئەکوژن یان بەدەستی ئەوان دەکوژرێ ، وە صەحابە رچی الله عنهم لەگەڵ علی دژی خەواریجەکان شەڕیان کرد ئەوجا شمشێری علی کوڕی ئەبی گالب رچی الله عنه لەسەر خەواریجەکان بوە شمشێری حەق هەتا قیامەت هەڵدەستێ).
وەرم گرتوە لە کتابی : بیرو باوەڕی ئەهلی سوننەو جەماعەت بەرامبەر سەرۆکی وڵات (وە پوچەڵ کردنەوەی گومانی خەواریج و تەکفیری و حیزبیەکان بە بەڵگەی قورئان و سوننەت و تێگەیشتنی سەلەف)